by Warszawa, 11.08.2026 (ISBnews) – Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o pomocy beneficjentom – osobom fizycznym poszkodowanym w związku z realizacją Programu Priorytetowego "Czyste Powietrze", przedłożony przez Minister Klimatu i Środowiska. Rząd pomoże osobom, które skorzystały z programu, ale z powodu np. nieuczciwych działań wykonawców nie zrealizowały prawidłowo inwestycji i muszą oddać otrzymane dofinansowanie, podała Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
"Nowe przepisy mają chronić poszkodowanych przed koniecznością zwrotu pieniędzy, jeżeli nieprawidłowości powstały bez ich winy. W określonych przypadkach będą oni mogli zawiesić spłatę, uzyskać ulgę, a nawet zostać zwolnieni z obowiązku zwrotu dofinansowania" – czytamy w komunikacie.
Program "Czyste Powietrze" jest realizowany od 2018 r. przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Jego celem jest poprawa jakości powietrza i ograniczenie emisji poprzez wymianę starych źródeł ciepła oraz poprawę efektywności energetycznej domów jednorodzinnych, przypomniano.
W ramach kontroli realizacji programu ujawniono przypadki nieprawidłowości po stronie m.in. wykonawców. Sprawa dotyczy umów o dofinansowanie zawartych na podstawie reguł programu obowiązujących od 15 lipca 2022 r. do 28 listopada 2024 r., czyli na starych zasadach wprowadzonych przez poprzedni rząd. Wykryte nieprawidłowości dotyczyły np. wprowadzania beneficjentów w błąd, fałszowania podpisów, zawyżania kosztów, niewykonywania części prac, wykonywania ich w niewłaściwy sposób oraz nierozliczania pobranych zaliczek. W niektórych przypadkach wykonawcy ogłaszali upadłość po otrzymaniu pieniędzy, a obowiązek ich zwrotu pozostawał po stronie beneficjentów. W związku z ujawnionymi nadużyciami złożone zostały m.in. przez NFOŚiGW zawiadomienia do prokuratury i policji, podano także.
Najważniejsze rozwiązania są następujące:
– Poszkodowani beneficjenci programu "Czyste Powietrze" otrzymają systemowe wsparcie. Pomoc będzie skierowana do osób, które dostały dotację lub grant w ramach programu, ale z przyczyn od siebie niezależnych nie zrealizowały warunków umowy lub zrealizowały je niewłaściwie i zostały wezwane do zwrotu dofinansowania.
– Możliwe będzie tymczasowe wstrzymanie dochodzenia należności, jeśli pojawią się informacje, że beneficjent mógł paść ofiarą przestępstwa. Rozwiązanie ma chronić osoby poszkodowane już na wczesnym etapie sprawy.
– Spłata należności będzie mogła być także zawieszona. Jeśli w związku ze sprawą zostanie wszczęte postępowanie karne, beneficjent będzie mógł wystąpić o zawieszenie spłaty. Oznacza to, że do czasu prawomocnego zakończenia postępowania nie będzie dochodzony zwrot należności.
– Możliwe będzie również zwolnione ze zwrotu dofinansowania. Jeśli sąd prawomocnie potwierdzi, że np. wykonawca popełnił przestępstwo, a przez to inwestycja nie została wykonana lub została wykonana nieprawidłowo, beneficjent nie będzie musiał zwracać pieniędzy, których nie udało się odzyskać od sprawcy.
– Osoby w trudnej sytuacji życiowej będą mogły otrzymać ulgę w spłacie. W uzasadnionych przypadkach należność będzie można w całości albo w części umorzyć, odroczyć jej spłatę lub rozłożyć ją na raty. Rozwiązanie będzie mogło być stosowane również wtedy, gdy nie będzie prawomocnego wyroku skazującego wobec wykonawcy, ale odzyskanie pieniędzy od niego okaże się niemożliwe.
– Z rządowej pomocy będą mogli skorzystać także spadkobiercy. Proponowane rozwiązania obejmą również osoby, które odziedziczyły zobowiązania po beneficjencie programu "Czyste Powietrze".
– Projekt zakłada ponadto zwolnienie z podatku dochodowego kwot umorzonych beneficjentom w ramach pomocy.
– Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej będzie mógł dochodzić pieniędzy bezpośrednio od nieuczciwego wykonawcy. Jeśli zaliczka lub część dotacji została wypłacona bezpośrednio firmie wykonującej prace, fundusz będzie mógł dochodzić od niej zwrotu tych środków wraz z odsetkami. Rozwiązanie ma przenieść ciężar odpowiedzialności na osobę lub firmę, która faktycznie otrzymała pieniądze, wymieniono w komunikacie.
Nowe przepisy mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
(ISBnews)
