by 
Fotowoltaika coraz mocniej wchodzi na tereny wiejskie, ale jej rozwój nie musi oznaczać konkurencji z rolnictwem. W Lubaniu na Pomorzu powstaje projekt, który ma sprawdzić, jak połączyć produkcję energii elektrycznej z dalszym wykorzystaniem tego samego terenu do celów rolniczych. Jego ważnym elementem będzie demonstracyjna instalacja agrofotowoltaiczna AgroPV.
Za przedsięwzięciem stoją Energa S.A., Energa Wytwarzanie oraz Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Lubaniu. Wspólnie budują tzw. wyspę energetyczną Lubań – centrum, które ma być jednocześnie miejscem testowania nowych technologii, prowadzenia badań i edukacji rolników, przedsiębiorców oraz samorządów. Najciekawszym elementem projektu będzie jednak połączenie fotowoltaiki z produkcją rolną.
Fotowoltaika i rolnictwo na jednym terenie
Instalacja AgroPV ma umożliwić jednoczesne prowadzenie upraw i produkcję energii elektrycznej. Projekt zakłada prowadzenie badań, które pozwolą określić, jakie warunki powinny być spełnione, aby obie funkcje mogły efektywnie współistnieć.
To istotny kierunek rozwoju fotowoltaiki. W przypadku klasycznych farm PV podstawowym problemem jest wykorzystanie gruntów, które mogą być przeznaczone także na inne cele. Agrofotowoltaika ma pozwolić częściowo rozwiązać ten konflikt poprzez takie projektowanie instalacji, aby przestrzeń pod panelami i pomiędzy nimi nadal mogła być wykorzystywana rolniczo.
– Agrofotowoltaika jest szczególnie interesującym rozwiązaniem dla rolnictwa, ponieważ pozwala połączyć produkcję energii z prowadzeniem upraw, a odpowiednio zaprojektowane instalacje mogą dodatkowo pełnić funkcję ochronną, na przykład ograniczając skutki gradobicia – mówi Aleksander Mach, dyrektor Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Lubaniu.
W praktyce oznacza to konieczność znalezienia odpowiedniego kompromisu między parametrami instalacji fotowoltaicznej a wymaganiami konkretnej uprawy. Znaczenie będą miały m.in. wysokość i rozmieszczenie paneli, dostęp światła, zacienienie oraz sposób prowadzenia prac rolniczych. Lubań ma być miejscem, w którym takie rozwiązania będzie można nie tylko zaprezentować, ale również sprawdzić w praktyce.
AgroPV jako laboratorium dla rolnictwa
Projekt ma mieć charakter demonstracyjny i badawczo-rozwojowy. Oprócz instalacji AgroPV powstanie magazyn energii oraz systemy zarządzania energią. Dzięki temu możliwe będzie pokazanie pełnego modelu lokalnej energetyki rozproszonej: od produkcji energii ze źródeł odnawialnych, przez jej magazynowanie, po zarządzanie zużyciem.
To szczególnie ważne w przypadku terenów wiejskich. Gospodarstwa rolne są jednocześnie producentami i konsumentami energii. Elektryczność jest potrzebna m.in. do zasilania budynków gospodarczych, urządzeń chłodniczych, pomp, systemów nawadniania czy maszyn. Własna produkcja energii może więc ograniczać zależność od zewnętrznych dostaw i zmniejszać koszty funkcjonowania gospodarstw.
– Rolnictwo przyszłości to nie tylko produkcja żywności, ale również coraz bardziej świadome i efektywne gospodarowanie energią. Dlatego jako Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Lubaniu chcemy być miejscem, w którym nowoczesne rozwiązania energetyczne można nie tylko poznać na wykładach, ale przede wszystkim zobaczyć i sprawdzić w praktyce – podkreśla Aleksander Mach.
Fotowoltaika, magazyn energii i inteligentne zarządzanie
Agrofotowoltaika będzie jednym z elementów większego systemu. W Lubaniu powstanie również magazyn energii, który ma pozwolić lepiej wykorzystać energię produkowaną przez instalacje OZE.
To ważne, ponieważ rosnąca produkcja energii z fotowoltaiki oznacza coraz większą potrzebę dopasowania momentu jej wytwarzania do zapotrzebowania na energię. Magazyn może przejąć nadwyżki produkowane w okresach wysokiego nasłonecznienia i oddać energię wtedy, gdy jest ona potrzebna.
Projekt obejmie także cyfrowe narzędzia zarządzania energią, w tym cyfrowego bliźniaka społeczności energetycznej. Lubań ma więc pełnić funkcję swoistego poligonu, na którym będzie można testować nie tylko pojedyncze technologie, ale cały model lokalnego systemu energetycznego.
Czy taki model może działać w innych gminach?
Jednym z głównych celów projektu jest przygotowanie rozwiązań, które będzie można później wykorzystać w innych częściach Polski. Szczególne znaczenie mają tu samorządy oraz społeczności i spółdzielnie energetyczne.
– Wyspa energetyczna Lubań to projekt, który w praktyce pokaże, jak może działać nowoczesna energetyka rozproszona – oparta na lokalnych źródłach OZE, magazynach energii i inteligentnym zarządzaniu. Szczególnie ważne jest dla nas to, że powstanie tutaj modelowe rozwiązanie, z którego doświadczeń będą mogli korzystać samorządowcy, przedsiębiorcy i rolnicy z całej Polski – mówi Miłosz Motyka, minister energii.
Jak podkreśla, jednym z najważniejszych elementów przedsięwzięcia będzie właśnie agrofotowoltaika. Jej rozwój może pozwolić zwiększać produkcję energii z OZE bez konieczności całkowitego wyłączania gruntów z produkcji rolnej.
– Chcemy rozwijać rozwiązania, które zwiększają lokalną niezależność i bezpieczeństwo energetyczne, a jednocześnie pozwalają zatrzymywać korzyści z produkcji energii w lokalnych społecznościach – dodaje minister.
Lubań ma być poligonem dla energetyki rozproszonej
Partnerzy projektu chcą, aby Lubań stał się krajowym centrum kompetencji w zakresie energetyki rozproszonej, OZE i społeczności energetycznych. Oprócz infrastruktury technicznej zaplanowano programy edukacyjne dla rolników, przedsiębiorców, samorządowców i mieszkańców. Z punktu widzenia fotowoltaiki szczególnie ważne będzie jednak to, jakie wyniki przyniesie część związana z AgroPV. Jeżeli uda się potwierdzić, że odpowiednio zaprojektowane instalacje mogą efektywnie współistnieć z produkcją rolną, doświadczenia z Lubania mogą stać się argumentem za szerszym wykorzystaniem tego modelu w Polsce.
W tym sensie projekt nie będzie tylko kolejną inwestycją w OZE. Ma odpowiedzieć na jedno z ważniejszych pytań związanych z dalszym rozwojem fotowoltaiki: jak zwiększać produkcję zielonej energii, nie rezygnując jednocześnie z rolniczego wykorzystania gruntów? Lubań ma być miejscem, w którym odpowiedź na to pytanie będzie można sprawdzić w praktyce.
