by 
Mimo dynamicznego rozwoju krajowego sektora odnawialnych źródeł energii, wiele społeczności lokalnych nadal nie angażuje się w planowanie i rozwój projektów OZE. Nie otrzymują one też należnej im części przychodów z takich inicjatyw. Jak to zmienić? Odpowiedzi szuka najnowszy raport CAN Europe „Podział Korzyści Społecznych z Odnawialnych Źródeł Energii”.
Jak wskazuje raport, zaangażowanie polskiego społeczeństwa w projekty związane z odnawialnymi źródłami energii pozostaje ograniczone. Główne przyczyny to niedostosowane ramy prawne oraz niska świadomość społeczna. Udział obywateli i obywatelek zwykle sprowadza się do formalnych konsultacji publicznych, które służą głównie spełnieniu wymogów regulacyjnych i oferują jedynie ograniczoną przestrzeń do współdecydowania.
Lokalne społeczności rzadko uczestniczą w podziale zysków z inwestycji w OZE, a deweloperzy mają niewielką motywację, by angażować mieszkańców. Inicjatywy mające na celu włączenie społeczności są często reaktywne. Podejmowane jedynie w celu zapobiegania protestom, a nie budowania realnego partnerstwa.
— Nie da się rozwijać projektów OZE ponad głowami lokalnych społeczności. To prosta droga do oporu, protestów i blokowania inwestycji. Jeśli naprawdę chcemy przyspieszyć transformację energetyczną, musimy postawić mieszkańców w centrum tych procesów — nie tylko spełniając wymogi formalne, ale budując realne partnerstwo i dzieląc się korzyściami. Społeczności energetyczne — lokalne inicjatywy, które dają ludziom bezpośredni udział w produkcji i zyskach z OZE — mogą być kluczem do odbudowy zaufania i szerokiej akceptacji dla zielonej energii w Polsce — ocenia Anna Frączyk, prawniczka w Programie Ochrony Konkurencji i Pomocy Publicznej w ClientEarth.
Brak zaangażowania społeczeństwa to szkodliwy trend, który może utrudnić sprawiedliwą i inkluzywną transformację energetyczną. Są jednak przesłanki do optymizmu. Zmiany może przynieść nowelizacja ustawy o inwestycjach w energetykę wiatrową oraz rozwój społeczności energetycznych. Zgodnie z nowymi przepisami, które mają wejść w życie 2 lipca 2025 r., deweloperzy projektów wiatrowych będą zobowiązani do przydzielenia 10 proc. zainstalowanej mocy lokalnym społecznościom w formie wirtualnych prosumentów. Niestety, wdrożenie tych przepisów jest opóźnione, a eksperci obawiają się dalszych przesunięć.
Raport „Podział Korzyści Społecznych z Odnawialnych Źródeł Energii” stanowi również komentarz do zaplanowanego na III kwartał 2025 r. Obywatelskiego Pakietu Energetycznego . Jest to inicjatywa Komisji Europejskiej, która ma na celu ułatwienie sprzedaży energii z OZE oraz umożliwienie osobom prywatnym i społecznościom lokalnym aktywnego udziału w jej wytwarzaniu i dystrybucji.
