by 
Minął rok od uruchomienia systemu kaucyjnego w Polsce. Z badania Kaucja.pl wynika, że zwrot opakowań szybko stał się częścią zachowań zakupowych Polaków. 93 proc. badanych deklaruje, że przynajmniej raz oddało opakowanie objęte kaucją, a 61 proc. użytkowników przyznaje, że wybrało sklep, w którym łatwiej odzyskać kaucję.
System kaucyjny coraz wyraźniej przestaje być rozwiązaniem, z którego korzysta się przy okazji. Dla części konsumentów możliwość zwrotu butelek i puszek zaczyna wpływać na to, gdzie robią zakupy.
Tak wynika z raportu „Od uczestnictwa do rutyny. Indeks Adaptacji Kaucja.pl 2026”, przygotowanego z okazji pierwszej rocznicy uruchomienia systemu. Autorzy połączyli ogólnopolskie badanie konsumentów z obserwacją 61 rzeczywistych prób zwrotu, obejmujących 830 opakowań.
93 proc. badanych oddało już opakowanie
Skala uczestnictwa w systemie jest wysoka. 93 proc. respondentów deklaruje, że przynajmniej raz zwróciło opakowanie objęte kaucją, a 83 proc. korzysta z systemu co najmniej raz w miesiącu. Zwrot opakowań coraz częściej łączy się również z zakupami. 82 proc. użytkowników przynajmniej raz połączyło obie czynności, a 57 proc. deklaruje, że przy okazji zwrotu zrobiło dodatkowe zakupy. To właśnie ten element może być jednym z ważniejszych efektów pierwszego roku funkcjonowania systemu. Opakowanie przestaje być czymś, czego trzeba się pozbyć przed kolejnymi zakupami, a zwrot zaczyna być elementem całej wizyty w sklepie.
Kaucjomat nie wystarczy, żeby powstał nawyk
Dane pokazują jednak również drugą stronę procesu. Mimo że zdecydowana większość badanych miała już kontakt z systemem, tylko 25 proc. osób, które oddawały opakowania, uważa zwrot za naturalny nawyk, niewymagający pamiętania ani planowania. Największa grupa – 52 proc. – oddaje opakowania wtedy, gdy uzbiera się ich więcej albo gdy punkt zwrotu znajduje się po drodze. To pokazuje, że pierwszy etap adaptacji systemu jest już za konsumentami, ale pełna rutyna jeszcze się nie ukształtowała. Potwierdzają to również obserwacje rzeczywistych zwrotów. W 89 proc. z 61 obserwowanych prób zwrot zakończył się powodzeniem przy pierwszym podejściu, a w 89 proc. przypadków sama czynność trwała nie dłużej niż dwie minuty. Kaucja.pl zastrzega przy tym, że Reality Check obejmował tylko 61 konkretnych prób i nie może być traktowany jako opis doświadczeń wszystkich użytkowników systemu w Polsce.
Indeks Adaptacji Kaucja.pl: sklep z punktem zwrotu zyskuje znaczenie
Jednym z ciekawszych wyników badania jest wpływ systemu kaucyjnego na wybór miejsca zakupów. 61 proc. użytkowników deklaruje, że wybrało sklep ze względu na łatwiejszy zwrot opakowań. Oznacza to, że dostępność punktu zwrotu zaczyna być jednym z czynników branych pod uwagę przy planowaniu zakupów. Z perspektywy handlu może to mieć znaczenie większe niż sama obsługa zwrotów. Sklep, który pozwala szybko i bezproblemowo odzyskać kaucję, może stać się naturalnym miejscem, do którego konsument przywozi zgromadzone butelki i puszki. W praktyce punkt zwrotu staje się więc częścią infrastruktury zakupowej.
Indeks Adaptacji Kaucja.pl : konsumenci wskazują, co trzeba poprawić
Badanie pokazuje również, co może zdecydować o tym, czy zwrot opakowań rzeczywiście stanie się codziennym nawykiem. Najczęściej wskazywaną potrzebą są sprawniejsze kaucjomaty – rzadziej pełne i niesprawne. Tę odpowiedź wskazało 48 proc. badanych. Kolejne 41 proc. oczekuje większej liczby punktów zbiórki blisko domu lub pracy, a 34 proc. wskazuje na potrzebę skrócenia czasu zwrotu.
Wynika z tego dość prosty wniosek: o dalszej adaptacji systemu nie zdecyduje już wyłącznie jego istnienie, ale jakość doświadczenia konsumenta. Jeżeli zwrot będzie można zrobić szybko, blisko domu lub pracy i bez konieczności sprawdzania, czy automat działa, czynność może rzeczywiście przestać wymagać dodatkowego planowania.
69 punktów na 100
Operator stworzył na podstawie badania Indeks Adaptacji Kaucja.pl 2026. Wyniósł on 69 punktów na 100. Komponent dotyczący uczestnictwa w systemie uzyskał 78 punktów, natomiast komponent opisujący nawyk – 66 punktów. Autorzy podkreślają, że indeks mierzy stopień, w jakim korzystanie z systemu weszło do zachowań konsumentów, a nie jakość funkcjonowania całego systemu kaucyjnego. Pierwszy rok pokazuje więc wyraźną zmianę zachowań konsumentów. System kaucyjny stał się rozwiązaniem powszechnie używanym, a zwrot opakowań zaczyna być łączony z codziennymi zakupami.
„W krajach, w których systemy kaucyjne działają od lat, oddanie opakowań często jest częścią wizyty w sklepie. Nasze badanie pokazuje, że podobny sposób korzystania z systemu rozwija się w Polsce. Ludzie łączą zwrot z zakupami, a możliwość łatwego oddania butelek i puszek zaczyna mieć znaczenie przy wyborze sklepu. To ważna zmiana: punkt zwrotu przestaje być miejscem, do którego trzeba specjalnie jechać i staje się częścią codziennej trasy. Nie oznacza to, że nawyk już się utrwalił. Wielu użytkowników nadal czeka, aż zbierze więcej opakowań albo będzie im po drodze. Chcemy, żeby mogli liczyć na sprawny zwrot za każdym razem — bez zastanawiania się, czy automat jest pełny, czy trzeba stanąć w kolejce albo szukać kolejnego punktu. Dopiero wtedy oddawanie opakowań stanie się tak zwyczajne, że nie będzie wymagało osobnego planowania” — komentuje wyniki indeksu Piotr Okurowski, prezes zarządu Kaucja.pl.
Do pełnej rutyny jeszcze jednak daleko. O tym, czy zwrot rzeczywiście stanie się tak naturalną czynnością jak zakupy, może zdecydować przede wszystkim to, czy kolejne doświadczenia konsumentów będą równie proste jak te obserwowane w badaniu terenowym.
Badanie konsumenckie przeprowadzono metodą CAWI w dniach 18–25 sierpnia 2026 r. na reprezentatywnej próbie 1015 dorosłych Polaków. Badanie terenowe Reality Check przeprowadzono między 18 a 30 sierpnia i obejmowało 61 audytów rzeczywistych prób zwrotu opakowań. Oba badania zrealizowała firma PBS.\\
