by System kaucyjny w Polsce wyróżnia się na tle rozwiązań funkcjonujących w innych krajach europejskich. Jedną z jego cech jest udział wielu operatorów, podczas gdy w większości państw za funkcjonowanie systemu odpowiada jeden administrator. Zdaniem Mariána Áča, przewodniczącego Europejskiego Stowarzyszenia Systemów Kaucyjnych i prezesa Słowackiego Systemu Kaucyjnego, ocena skuteczności polskiego modelu będzie możliwa dopiero po kilku latach jego działania.
– Nie ma dwóch takich samych systemów kaucyjnych w Unii Europejskiej. Każdy kraj wypracował własny model. Wszędzie obowiązują podobne podstawowe zasady, ale sposób organizacji i codziennego funkcjonowania systemu różni się w zależności od państwa. Polska jest pod tym względem interesującym przykładem, ponieważ przyjęła rozwiązanie z większą liczbą operatorów – mówi Marián Áč.
W większości europejskich krajów systemy kaucyjne opierają się na jednym administratorze, który odpowiada za koordynację i nadzór nad całym mechanizmem. Istnieją jednak również modele wielooperatorskie. Przykładem są Niemcy, gdzie system jest bardziej rozproszony i w większym stopniu opiera się na sprzedawcach niż producentach. Polska zdecydowała się na własną konstrukcję organizacyjną, której efektywność będzie można ocenić wraz z upływem czasu.
Najważniejsze są pierwsze lata funkcjonowania
Jak podkreśla ekspert, wdrożenie systemu kaucyjnego to złożone przedsięwzięcie, a jego uruchomienie nie oznacza zakończenia prac nad jego organizacją. Pierwsze lata działania są okresem zdobywania doświadczeń, identyfikowania problemów i wprowadzania niezbędnych usprawnień. Dotyczy to również krajów, które zdecydowały się na taki model wcześniej.
W przypadku Polski szczególnie istotne będzie wypracowanie właściwych relacji między operatorami oraz zapewnienie bezpieczeństwa i sprawności całego systemu. Nie można przy tym tracić z pola widzenia potrzeb konsumentów.
– Na początku bardzo trudno wskazać, co należy poprawić. System kaucyjny jest złożonym mechanizmem i w każdym kraju potrzeba pierwszych lat, aby go doskonalić. W Polsce szczególnie ważne będzie odpowiednie ułożenie relacji między operatorami oraz takie zarządzanie systemem, aby był bezpieczny, sprawny i wygodny dla konsumentów. To właśnie konsumenci są w tym wszystkim najważniejsi – zaznacza Marián Áč.
Europejska współpraca i wymiana doświadczeń
Europejskie Stowarzyszenie Systemów Kaucyjnych, które powstało w 2025 roku, koncentruje się na dwóch głównych obszarach działalności. Pierwszym jest współpraca z instytucjami Unii Europejskiej i udział w dialogu dotyczącym regulacji wpływających na funkcjonowanie systemów kaucyjnych oraz rynek opakowań. Drugim – wspieranie państw rozpoczynających wdrażanie systemów kaucyjnych.
Wymiana wiedzy ma szczególne znaczenie, ponieważ kraje z dłuższym doświadczeniem mogą dzielić się sprawdzonymi rozwiązaniami i wskazywać potencjalne wyzwania. Dotyczy to między innymi państw nordyckich, w których systemy kaucyjne funkcjonują już od kilkunastu lat. Członkiem europejskiego stowarzyszenia jest również polski operator systemu kaucyjnego Kaucja.pl.
Współpraca międzynarodowa może więc pomóc nowym systemom szybciej osiągnąć wysoką efektywność. Jak pokazują europejskie doświadczenia, nie istnieje jeden uniwersalny model. Kluczowe jest dostosowanie rozwiązań do krajowych uwarunkowań, przy jednoczesnym korzystaniu z wiedzy i doświadczeń innych państw.
Rozmowa odbyła się 1 października 2026 r. podczas konferencji „Kaucja 360 – Efekty, Wyzwania, Perspektywy” organizowanej przez Kaucja.pl.
