by 
Segregowanie odpadów wydaje się proste, dopóki nie trafimy na coś, czego nie da się wrzucić do żadnego z domowych pojemników. Martwy ptak na balkonie, chodniku czy skraju lasu to nie odpad komunalny. Nie należy go dotykać ani samodzielnie przenosić. Trzeba powiadomić właściwe służby lub zarządcę terenu. Odbiór padłych zwierząt to część większego systemu, który chroni bezpieczeństwo sanitarne i pomaga ograniczać rozprzestrzenianie się chorób.
Staram się segregować odpady i myślę, że wiem, co gdzie wyrzucać. Papier do niebieskiego pojemnika, szkło do zielonego, bioodpady do brązowego. Aż pewnego dnia na balkonie znajduję martwego ptaka.
To moment, w którym zwykłe nawyki przestają wystarczać. Zwierzę nie jest opakowaniem ani resztką jedzenia, więc nie powinno trafiać do osiedlowego kosza. Nie należy go też podnosić, nawet jeśli chcemy tylko szybko posprzątać. W przypadku dzikich ptaków nie wiadomo, co było przyczyną śmierci. Kontakt z padłym zwierzęciem może wiązać się z ryzykiem chorób odzwierzęcych, dlatego służby zalecają, by go nie dotykać – wynika z rekomendacji Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (RDOŚ) w Warszawie.
Najpierw zgłoszenie, potem odbiór
To, komu zgłosić martwe zwierzę, zależy od miejsca. Na terenie osiedla warto skontaktować się z administracją, wspólnotą lub spółdzielnią. W parku, przy drodze czy na innym terenie publicznym można powiadomić urząd gminy lub miasta, straż miejską albo zarządcę terenu. W przypadku dzikiego ptaka właściwy może być także Powiatowy Lekarz Weterynarii. Przy zgłoszeniu podajmy dokładną lokalizację i opiszmy, czy znaleźliśmy jednego ptaka, czy większą liczbę. Nie próbujmy samodzielnie usuwać zwierzęcia.
Zgłoszenie ma znaczenie nie tylko dla porządku. W przypadku dzikich ptaków służby mogą ocenić, czy potrzebne są dalsze działania, a inspekcja weterynaryjna może zbadać przyczynę śmierci. RDOŚ zaleca informowanie właściwego lekarza weterynarii lub władz gminy o znalezieniu martwych ptaków. Jeśli ptak jeszcze żyje, ale jest osowiały, ranny lub nie może się poruszać, również nie chwytajmy go na własną rękę. Skontaktujmy się z gminą, strażą miejską lub odpowiednim ośrodkiem pomocy dzikim zwierzętom. Ranne zwierzę może zachowywać się nieprzewidywalnie, a nieumiejętna interwencja może mu dodatkowo zaszkodzić.
Tyle teoria. W praktyce nie wygląda to już tak logicznie. W moim przypadku rozmowa ze strażą miejską niewiele dała. Problem wzbudził też konsternację u zarządcy nieruchomości. Rezultat przyniosła rozmowa z urzędem dzielnicy. Pracownik wydziału ochrony środowiska zadeklarował, że odpowiednie służby zajmą się martwym ptakiem, jednak interwencję mogą podjąć tylko na terenie gminnym. Zasugerował przeniesienie – przy pomocy łopaty – ptaka poza teren nieruchomości zarządzanej przez wspólnotę i pozostawienie go w umówionym miejscu. Tak też zrobiłem. Czy było to zgodne z wytycznymi – chyba nie do końca, jednak wyglądało to na jedynie skuteczną drogę.
Co się dzieje, gdy martwe zwierze staje się odpadem?
Po zgłoszeniu mieszkaniec nie musi samodzielnie organizować transportu ani szukać zakładu, który przyjmie zwierzę. Odbiór i dalsze postępowanie należą do odpowiedzialnych za to służb lub zarządcy terenu. Padłe zwierzęta i odpady pochodzenia zwierzęcego trafiają do wyspecjalizowanego systemu przetwarzania. To ważna część gospodarki odpadowej – choć na co dzień rzadko o niej myślimy. Jednym z nich jest zakład w Skórcu, który odbiera i przetwarza odpady pochodzenia zwierzęcego z trzech województw. Takie instalacje obsługują strumień odpadów powstających między innymi w gospodarstwach rolnych i zakładach przetwórczych. Ich rola jest szczególnie widoczna podczas sytuacji kryzysowych – na przykład ognisk ASF czy ptasiej grypy – kiedy trzeba sprawnie odebrać i zagospodarować większą ilość padłych zwierząt.
— Pod nadzorem inspekcji weterynaryjnej decyduje się, gdzie trafiają dane odpady, z naciskiem na to, by były przetwarzane jak najbliżej miejsca powstania. Chodzi o to, by tych chorób nie roznosić — mówi Marcin Cabaj, prezes Zbiornicy Skórzec.
Lokalne możliwości odbioru i przetwarzania mają więc znaczenie sanitarne. Im krótsza i lepiej zorganizowana droga odpadu od miejsca jego powstania do odpowiedniego zakładu, tym łatwiej ograniczać ryzyko jego niekontrolowanego przemieszczania. Przy dużych ogniskach chorób zwierząt sprawny system staje się jednym z elementów reagowania kryzysowego.
— Jesteśmy elementem niezbędnym w tego typu sytuacjach. Bez takich zakładów mamy problem — podkreśla prezes Zbiornicy Skórzec. Przy zwalczaniu chorób liczy się także wykorzystanie lokalnych mocy przerobowych, bo odpady powinny być przetwarzane możliwie blisko miejsca, w którym powstały – dodaje.
Znaczenie takich zakładów nie ogranicza się do nadzwyczajnych sytuacji. Odpady pochodzenia zwierzęcego powstają regularnie, jako część produkcji żywności. Muszą być odebrane i zagospodarowane w sposób, który nie stwarza zagrożenia dla ludzi, zwierząt ani środowiska. Bez sprawnego systemu ich przetwarzania ciężar tego problemu spadałby na samorządy, rolników i mieszkańców, a w przypadku chorób zakaźnych — również na służby weterynaryjne.
To infrastruktura, której zwykle nie widzimy, ale od której zależy bezpieczeństwo sanitarne. Dlatego znalezienie martwego ptaka nie jest wyłącznie kłopotem porządkowym ani pytaniem o właściwy pojemnik. To sygnał, by zgłosić znalezisko i pozwolić, by trafiło do odpowiedniego systemu.
