by 
Samorządy w całej Polsce zaostrzają zasady dotyczące segregacji bioodpadów. Coraz częściej nie wystarczy już wrzucić obierki czy resztki jedzenia do brązowego pojemnika – znaczenie ma również to, w czym zostały przyniesione. Część gmin całkowicie zakazuje stosowania worków, nawet biodegradowalnych, inne rozdają mieszkańcom certyfikowane worki kompostowalne lub zachęcają do wyrzucania bioodpadów bezpośrednio do pojemnika. Cel jest wspólny: ograniczenie zanieczyszczenia frakcji BIO i poprawa jakości kompostu.
Od 1 lipca 2026 r. całkowity zakaz wyrzucania bioodpadów w workach obowiązuje na terenie Komunalnego Związku Gmin Regionu Leszczyńskiego. Do brązowych pojemników bioodpady muszą trafiać wyłącznie luzem – dotyczy to również worków oznaczonych jako biodegradowalne czy „bio”. Jak wyjaśnia związek, nie wszystkie produkty dostępne na rynku rzeczywiście nadają się do kompostowania, a nawet certyfikowane worki mogą utrudniać proces przetwarzania odpadów. Plastik i inne zanieczyszczenia pogarszają jakość całej frakcji BIO oraz zwiększają koszty funkcjonowania systemu.
Nieprawidłowa segregacja może oznaczać wyższe opłaty
Zmiana ma również wymiar finansowy. Jeżeli bioodpady zostaną wyrzucone niezgodnie z lokalnym regulaminem, odpady mogą zostać uznane za niesegregowane. Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciel nieruchomości może zostać objęty podwyższoną opłatą za gospodarowanie odpadami. Wynosi ona od dwukrotności do czterokrotności podstawowej stawki, a jej wysokość określa rada gminy. W zabudowie wielorodzinnej konsekwencje mogą dotyczyć całej nieruchomości, jeżeli nie będzie możliwe ustalenie osoby odpowiedzialnej za nieprawidłową segregację.
Dodatkowy odbiór bioodpadów
W regionie leszczyńskim zmiana przepisów zbiegła się z nowymi harmonogramami odbioru odpadów. Aby bioodpady nie zalegały zbyt długo na posesjach, Komunalny Związek Gmin Regionu Leszczyńskiego zorganizował dodatkowy odbiór dla mieszkańców gminy Gostyń obsługiwanych przez ZGO Nova Jarocin. Akcja objęła kilkadziesiąt miejscowości oraz liczne ulice miasta Gostyń i miała ułatwić mieszkańcom przejście na nowe zasady segregacji.
Każda gmina stosuje własne rozwiązania
Przykład regionu leszczyńskiego nie jest odosobniony. Coraz więcej samorządów wprowadza własne regulacje dotyczące sposobu gromadzenia bioodpadów.
W Poznaniu bioodpady należy wyrzucać wyłącznie luzem. Podobne rozwiązania obowiązują również m.in. w gminie Mosina oraz w Serocku, gdzie zmieniono zasady segregacji, aby ograniczyć zanieczyszczenie frakcji tworzywami sztucznymi. Nieco inne podejście przyjęto w Gdyni. Miasto nie dopuszcza zwykłych foliowych worków, ale pozwala stosować certyfikowane worki kompostowalne lub wyrzucać bioodpady bezpośrednio do pojemnika. Podobne stanowisko prezentuje również Pilski Region Gospodarki Odpadami Komunalnymi.
Niektóre miasta rozdają mieszkańcom worki
Część samorządów uznała, że zamiast wyłącznie zakazywać, warto ułatwić mieszkańcom prawidłową segregację. W Kartuzach mieszkańcy mogą bezpłatnie odbierać worki kompostowalne spełniające normę EN 13432. Gmina przypomina jednocześnie, że do brązowych pojemników nie powinny trafiać zwykłe reklamówki, ponieważ zanieczyszczają bioodpady i utrudniają produkcję kompostu. Podobny system od kilku lat funkcjonuje w Sopocie. Mieszkańcy otrzymują bezpłatne worki oraz kuchenne koszyki do zbierania bioodpadów. Program jest kontynuowany przez spółkę ECO Sopot, która udostępnia właścicielom lokali nawet 150 worków rocznie. Również Toruń prowadził akcję bezpłatnej dystrybucji worków kompostowalnych. Miasto wskazywało, że rozwiązanie ma zwiększyć ilość bioodpadów zbieranych selektywnie i ograniczyć odpady organiczne trafiające do frakcji zmieszanej.
Gdańsk zachęca do wyrzucania bioodpadów luzem
Jeszcze inne rozwiązanie wybrał Gdańsk. W kampanii „Wrzucaj bez worka” miasto przekonuje mieszkańców, że najlepszym sposobem segregacji jest opróżnianie bioodpadów bezpośrednio do brązowego pojemnika. Jeżeli mieszkańcy korzystają z worków, powinny to być wyłącznie certyfikowane worki kompostowalne. Samorząd zwraca uwagę, że oznaczenie „biodegradowalny” nie oznacza automatycznie, iż worek rozłoży się w instalacji przetwarzającej bioodpady. Dlatego zaleca wybieranie produktów zgodnych z normą EN 13432.
Dlaczego plastik w bioodpadach jest problemem?
Powodem zmian nie jest wyłącznie estetyka segregacji. Prawidłowo zebrane bioodpady mogą zostać wykorzystane do produkcji kompostu stosowanego m.in. w rolnictwie i ogrodnictwie. Obecność tworzyw sztucznych obniża jakość surowca, utrudnia jego przetwarzanie i zwiększa koszty funkcjonowania systemu gospodarki odpadami. Dla gmin oznacza to również większe trudności z osiąganiem wymaganych prawem poziomów recyklingu.
Choć szczegółowe zasady różnią się między samorządami, kierunek zmian jest coraz bardziej widoczny. Gminy odchodzą od akceptowania zwykłych plastikowych worków i stawiają na bioodpady wyrzucane luzem lub – tam, gdzie jest to dopuszczone – w certyfikowanych workach kompostowalnych. Dlatego przed zmianą sposobu segregacji warto sprawdzić regulamin obowiązujący w swojej gminie.
Czy czas na ogólnopolskie zasady?
Rosnąca liczba lokalnych regulacji pokazuje, że samorządy coraz poważniej traktują problem zanieczyszczania bioodpadów tworzywami sztucznymi. Jednocześnie mieszkańcy muszą odnajdywać się w różnych zasadach obowiązujących w poszczególnych gminach. W jednych bioodpady należy wyrzucać wyłącznie luzem, w innych dopuszczalne są certyfikowane worki kompostowalne, a jeszcze gdzie indziej samorządy rozdają mieszkańcom specjalne worki.
Tak duże zróżnicowanie utrudnia prowadzenie ogólnopolskiej edukacji dotyczącej prawidłowej segregacji odpadów. Coraz częściej pojawia się więc pytanie, czy wraz z rozwojem selektywnej zbiórki bioodpadów nie warto dążyć do większego ujednolicenia zasad obowiązujących w całym kraju.
Równolegle dyskusja dotyczy samych opakowań wykorzystywanych do zbierania bioodpadów w gospodarstwach domowych. W wielu krajach Europy, m.in. w Hiszpanii, we Włoszech czy Estonii, w sklepach dostępne są certyfikowane worki kompostowalne przeznaczone do selektywnej zbiórki bioodpadów. Dzięki temu mieszkańcy nie muszą korzystać z tradycyjnych reklamówek, które później trafiają do brązowych pojemników i zanieczyszczają cały strumień odpadów.
Jeżeli bioodpady mają stać się jednym z najważniejszych surowców dla gospodarki o obiegu zamkniętym – wykorzystywanym do produkcji kompostu czy biogazu – prawidłowa segregacja będzie miała coraz większe znaczenie. Niezależnie od tego, czy przyszłością okaże się system oparty przede wszystkim na wyrzucaniu bioodpadów luzem, czy na powszechnym stosowaniu certyfikowanych worków kompostowalnych, kierunek zmian wydaje się wyraźny. Celem jest ograniczenie plastiku w strumieniu bioodpadów i ułatwienie ich dalszego przetwarzania.
