by 
Od kwietnia rusza pierwszy konkretny podział środków z opłat za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchamia nabór w programie „Racjonalna gospodarka odpadami”. Do rozdysponowania jest 60 mln zł. To moment, w którym system SUP przechodzi z etapu zbierania pieniędzy do ich realnego wydawania.
Nabór wniosków w części 6 programu – dotyczącej odpadów SUP – potrwa od 1 do 30 kwietnia 2026 r. Środki trafią do samorządów: gmin, związków międzygminnych i metropolitalnych. Program obejmuje finansowanie zbierania, transportu i przetwarzania odpadów z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, a także uprzątanie tych odpadów pozostawionych w przestrzeni publicznej. Wsparcie dotyczy również tworzenia i utrzymania systemów ich zbierania. Chodzi o odpady wskazane w przepisach – od opakowań i kubków po inne produkty SUP trafiające do środowiska.
Skala środków pokazuje, jak duży strumień pieniędzy generują nowe regulacje. Do końca 2025 r. do NFOŚiGW trafiło ponad 201,9 mln zł z tytułu jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych oraz ponad 61,4 mln zł przeznaczonych na zbieranie i uprzątanie odpadów. W samym 2026 r. (do 26 marca) wpłynęło kolejne 5,38 mln zł oraz 0,77 mln zł. Warto pamiętać, że pierwsze wpłaty pojawiły się dopiero w październiku 2024 r., więc system w praktyce dopiero się rozpędza.
Pieniądze z SUP – kto i za co płaci
Regulacje dotyczące produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wprowadzono w całej Unii Europejskiej, aby ograniczyć ilość odpadów trafiających do środowiska. W Polsce oznacza to zestaw obowiązków finansowych nakładanych na przedsiębiorców wprowadzających na rynek określone produkty. Opłaty obejmują szeroką grupę wyrobów – od filtrów papierosowych i chusteczek nawilżanych po kubki i opakowania na żywność. Ich wspólnym celem jest finansowanie sprzątania, zagospodarowania odpadów oraz działań edukacyjnych, a także przeniesienie kosztów środowiskowych z samorządów na producentów.
Opłaty SUP są elementem rozszerzonej odpowiedzialności producenta. W praktyce oznacza to finansowanie sprzątania, transportu i przetwarzania odpadów, utrzymanie systemów zbierania oraz kampanie edukacyjne. W części przypadków – jak kubki czy opakowania na żywność – opłatę widzi również konsument przy kasie, a przedsiębiorca przekazuje ją dalej do systemu.
Uruchomienie programu to pierwszy test tego mechanizmu w praktyce. Z jednej strony mamy setki milionów złotych zebranych od producentów, z drugiej – samorządy, które od lat ponoszą koszty sprzątania przestrzeni publicznej. Kluczowe pytanie brzmi, czy pieniądze z plastiku realnie ograniczą zaśmiecenie, czy staną się tylko kolejnym strumieniem dotacji. Kwietniowy nabór pokaże, jak szybko system zacznie działać w terenie.
