by 
Na półkach polskich sklepów pojawia się coraz więcej produktów ze znakiem „kaucja”. Oznacza to, że przy ich zakupie konsument zapłaci dodatkową kwotę, którą odzyska po zwrocie opakowania. Choć obowiązek prowadzenia zbiórki dotyczy wyłącznie sklepów o powierzchni powyżej 200 mkw., coraz więcej małych punktów handlowych dobrowolnie przystępuje do systemu. To nie tylko wyraz proekologicznego podejścia, ale także sposób na utrzymanie klientów.
– Obowiązek pobierania kaucji dotyczy wszystkich jednostek handlu detalicznego i hurtowego, które mają w swojej ofercie napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym. Zatem pobierać kaucję od konsumenta musi każdy, kto oferuje takie napoje. Jeżeli chodzi o zwrot kaucji i przyjmowanie pustych opakowań po napojach, to ten obowiązek w pełnym zakresie mają jednostki handlu detalicznego i hurtowego o powierzchni sprzedaży powyżej 200 m.kw. – mówi dr Krzysztof Hornicki, dyrektor ds. ochrony środowiska w spółce OK Operator Kaucyjny.
Dla mniejszych sklepów obowiązek dotyczy jedynie szklanych butelek wielokrotnego użytku, jeśli mają je w swojej ofercie.
Jednak – jak zaznacza ekspert – „nic nie stoi jednak na przeszkodzie, żeby małe sklepy dobrowolnie włączyły się do systemu kaucyjnego również w zakresie butelek z tworzyw sztucznych i puszek metalowych”.
Takie działanie może przynieść im szereg korzyści.
Jeżeli klienci nie będą mogli oddać opakowań w swoich ulubionych sklepach gminnych, wiejskich, osiedlowych, z pewnością pojadą do większych jednostek handlu, a jeżeli tam zwrócą opakowania, to również z pewnością zrobią tam zakupy – tłumaczy dr Hornicki.
Podkreśla także, że dla małych sklepów uczestnictwo w systemie to nie tylko kwestia praktyczna, ale i wizerunkowa. Małe sklepy przystępując do systemu kaucyjnego, wskazują, że dla nich kwestie środowiskowe szeroko pojęte, ekologiczne są istotne, a szeroko pojęty ruch zero waste jest aktualnie w społeczeństwie popularny.
Choć przystąpienie do systemu może wydawać się kosztowne, operatorzy oferują szereg ułatwień: mniejsze automaty do zbiórki, możliwość ich dzierżawy, wsparcie doradcze oraz cyfrowe narzędzia do rozliczania kaucji i raportowania.
To wszystko powoduje, że wejście mniejszych sklepów jest realne i należy to traktować jako przewagę konkurencyjną i szansę, a nie jako zagrożenie – podkreśla ekspert OK Operatora Kaucyjnego.
Jednym z liderów w tym zakresie jest sieć Żabka, która wprowadziła możliwość zwrotu opakowań – także tych niekaucyjnych – niemal we wszystkich ze swoich ponad 12 tysięcy sklepów. W ciągu dwóch lat pilotażu klienci oddali już ponad 18 mln sztuk butelek i puszek.
Za oba rodzaje opakowań klient jest wynagradzany dodatkowymi bonusami w aplikacji Żappka. W tej chwili prowadzimy akcję 50 żappsów za każde opakowanie, która trwa do 2 grudnia. W przypadku opakowań kaucyjnych klient otrzymuje zwrot kaucji w wysokości 50 gr, a za szklane butelki – 1 zł – mówi Joanna Kasowska, Żabka Polska.
Na każdym opakowaniu objętym systemem można znaleźć specjalny znaczek – prostokąt z napisem „kaucja”. Do tej pory sieć wprowadziła na rynek ponad 250 tys. takich opakowań. W całym kraju działa już ponad 2,5 tys. maszyn do zwrotu, a w pozostałych sklepach opakowania przyjmują sprzedawcy. Klient nie musi okazać paragonu, może oddawać nie tylko te opakowania, które zakupi w danym sklepie, ale także te zakupione w innych sklepach na rynku.
Według szacunków Polskiej Izby Handlu w pierwszej fazie system kaucyjny może objąć 20–30 tys. placówek. Od 1 października trwa okres przejściowy, podczas którego producenci i sprzedawcy dostosowują się do nowych wymogów – oznaczają opakowania i tworzą punkty zbiórki.
Z jednej strony może się wydawać, że system kaucyjny rozwija się w Polsce powoli, ale wszystko idzie zgodnie z planem (…). Z drugiej strony konsumenci też uczą się systemu kaucyjnego i jest to łatwiejsze w tych jednostkach handlu, które lepiej przygotowały się do systemu – mówi dr Hornicki.
Zgodnie z unijnymi dyrektywami system kaucyjny ma ograniczyć ilość odpadów i zwiększyć poziom recyklingu. Jego wdrażanie to krok w stronę gospodarki cyrkularnej i bardziej odpowiedzialnych nawyków zakupowych.
