by 
UNEP/GRID-Warszawa obchodzi 35-lecie działalności i rozpoczyna nowy etap. Po 18 latach kierowania organizacją Maria Andrzejewska przekazuje stanowisko dyrektora generalnego Michałowi Purolowi. To jednak nie tylko zmiana na czele organizacji. To także moment, by spojrzeć na rolę UNEP/GRID-Warszawa i jego znaczenie w czasach, gdy kwestie środowiskowe coraz silniej wpływają na gospodarkę, biznes i życie społeczne.
35 lat pracy z danymi, które pomagają podejmować decyzje
UNEP/GRID-Warszawa powstało 17 września 1991 roku na mocy porozumienia Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP) z Rządem RP. Organizacja stała się częścią globalnej sieci GRID – Global Resource Information Database. Jej zadaniem było gromadzenie, analizowanie i udostępnianie informacji dotyczących środowiska.
Początki przypadały na czasy, gdy dane zapisywano na dyskietkach, a mapy przechowywano w szafach. Dziś trudno wyobrazić sobie skalę zmiany technologicznej, jaka dokonała się przez te 35 lat. Jedno pozostało jednak niezmienne: potrzeba dostępu do wiarygodnych informacji, na podstawie których można podejmować decyzje dotyczące środowiska.
Jednym z pierwszych ważnych projektów UNEP/GRID-Warszawa był raport „Stan środowiska w Polsce” z 1993 roku. Była to kompleksowa diagnoza kondycji środowiska w Polsce po transformacji ustrojowej. Organizacja uczestniczyła również w opracowaniu CORINE Land Cover dla Polski, pierwszej bazy danych o pokryciu terenu wykorzystującej zdjęcia satelitarne.
Ważnym elementem działalności było także zaangażowanie w edukację. Od 1997 roku UNEP/GRID-Warszawa koordynuje w Polsce program GLOBE. Uczniowie i nauczyciele prowadzą w nim obserwacje i pomiary środowiskowe, a zebrane dane trafiają do globalnej bazy NASA. Organizacja uczestniczyła również w wyznaczaniu granic sieci Natura 2000. W latach 2002–2004 powstało w ramach tego procesu ponad 420 map.
UNEP – globalny system wczesnego ostrzegania dla środowiska
Program Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska – UNEP – powstał w 1972 roku i jest najważniejszą organizacją systemu ONZ odpowiedzialną za kwestie środowiskowe. Jego rolą jest monitorowanie stanu środowiska, dostarczanie wiedzy i analiz oraz wspieranie państw w tworzeniu i wdrażaniu polityk, które mają ograniczać presję człowieka na planetę.
UNEP zajmuje się między innymi:
- zmianami klimatu,
- utratą bioróżnorodności,
- zanieczyszczeniem powietrza, wody i gleby,
- gospodarką o obiegu zamkniętym,
- ochroną ekosystemów,
- zrównoważonym wykorzystaniem zasobów naturalnych.
To właśnie UNEP przygotowuje i koordynuje wiele globalnych inicjatyw oraz raportów, które pozwalają oceniać, w jakim kierunku zmienia się stan środowiska. Organizacja pełni też ważną funkcję łącznika pomiędzy światem nauki, rządami, biznesem i społeczeństwem.
Jej znaczenie jest szczególne dlatego, że problemy środowiskowe nie zatrzymują się na granicach państw. Zmiana klimatu, zanieczyszczenie oceanów, utrata gatunków czy degradacja ekosystemów są problemami globalnymi. Potrzebują więc nie tylko lokalnych działań, ale również wspólnych standardów, porównywalnych danych i międzynarodowej współpracy.
Od informacji do działania
Przez ostatnie dekady rola UNEP/GRID-Warszawa znacząco się zmieniła. Organizacja nie ogranicza się już do gromadzenia i porządkowania danych. Coraz większą część jej działalności stanowi przekładanie wiedzy środowiskowej na konkretne działania.
Dziś współpracuje z samorządami, przedsiębiorstwami, uczelniami i instytucjami publicznymi. Pomaga im odpowiadać na trzy wzajemnie powiązane kryzysy: klimatyczny, utraty bioróżnorodności oraz zanieczyszczenia środowiska.
Szczególne znaczenie ma współpraca z biznesem. UNEP/GRID-Warszawa realizuje m.in. program Climate Leadership, który buduje społeczność firm i liderów zaangażowanych w transformację klimatyczną. Organizacja prowadzi również program Re:Generacja, wspierający działania na rzecz odbudowy i ochrony ekosystemów.
UNEP/GRID-Warszawa jest ponadto jedyną organizacją w Polsce działającą w ramach UNEP Finance Initiative – globalnego partnerstwa UNEP i sektora finansowego. To istotny obszar działalności, ponieważ transformacja gospodarki wymaga nie tylko regulacji i nowych technologii, ale również odpowiedniego kierowania kapitału.
Banki, ubezpieczyciele i inwestorzy mają coraz większy wpływ na to, które projekty i technologie otrzymują finansowanie. Dlatego włączenie sektora finansowego w działania na rzecz klimatu i środowiska jest jednym z warunków skutecznej transformacji.
Maria Andrzejewska: 18 lat na czele organizacji
Ważną częścią historii UNEP/GRID-Warszawa ostatnich dekad jest Maria Andrzejewska. Związana z organizacją od 1992 roku, a od 2008 roku pełniąca funkcję dyrektora generalnego.
Geograf i kartograf, ekspertka UNEP i Unii Europejskiej w zakresie analizy danych środowiskowych. Przez 18 lat kierowała rozwojem organizacji i jej przejściem od działalności skoncentrowanej przede wszystkim na danych i informacji do aktywnego uczestnictwa w transformacji gospodarczej i środowiskowej.
Współtworzyła prace nad globalnym raportem UNEP Global Environment Outlook 6. Zainicjowała Partnerstwo „Razem dla środowiska”, a także programy Eco-Miasto, Climate Leadership i Re:Generacja. Wraz z zespołem trzykrotnie otrzymała nagrodę Ministra Środowiska za osiągnięcia naukowo-badawcze. W 2021 roku została wyróżniona tytułem Liderki Zrównoważonego Rozwoju magazynu „Forbes Women”.
Michał Purol obejmuje stery
Od początku października 2026 roku funkcję dyrektora generalnego UNEP/GRID-Warszawa objął Michał Purol, dotychczasowy dyrektor ds. rozwoju i Chief Sustainability Officer.
Purol od lat zajmuje się budowaniem współpracy pomiędzy biznesem, samorządami i ekspertami w obszarze zrównoważonego rozwoju. Był koordynatorem programu Climate Leadership – pierwszego w Polsce programu budującego społeczność liderów biznesu działających na rzecz neutralności klimatycznej.
Trzydzieści pięć lat temu zaczynaliśmy od porządkowania danych o środowisku. Dziś tworzymy unikalną przestrzeń do współpracy, w której spotykają się naukowcy, biznes, samorządy i ludzie tworzący prawo, a dzięki powiązaniu z UNEP patrzymy na lokalne wyzwania w globalnej perspektywie – podkreśla Michał Purol.
Po 35 latach UNEP/GRID-Warszawa rozpoczyna kolejny rozdział. Z nowym dyrektorem generalnym, ale z kapitałem budowanym przez trzy dekady: doświadczeniem, wiedzą, siecią partnerów i zaufaniem. W świecie, w którym decyzje dotyczące klimatu i środowiska coraz częściej są jednocześnie decyzjami gospodarczymi, ten kapitał może okazać się szczególnie potrzebny.
