by 
Od 12 sierpnia 2026 r. do obrotu będą mogły trafiać wyłącznie opakowania do kontaktu z żywnością o ograniczonej zawartości substancji PFAS. Polskie firmy już teraz przygotowują się do tych zmian, poszukując rzetelnych informacji i odpowiedzi na pytania związane z nowymi regulacjami.
PFAS, czyli substancje per- i polifluoroalkilowe, to bardzo szeroka grupa związków chemicznych określanych potocznie jako „wieczne chemikalia”. Ich wyjątkowo trwałe wiązania węgiel–fluor sprawiają, że praktycznie nie ulegają rozkładowi. Są odporne na wodę, tłuszcz i wysoką temperaturę, dlatego od lat stosuje się je w powłokach naczyń, materiałach opakowaniowych, tekstyliach, elektronice czy sprzęcie przemysłowym. Ta sama trwałość, która czyni je użytecznymi, powoduje jednak, że PFAS kumulują się w środowisku i organizmach żywych, migrują na duże odległości i mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi.
PFAS są wykorzystywane m.in. do produkcji powłok naczyń, przyborów kuchennych, maszyn produkcyjnych oraz antyadhezyjnych powłok opakowań. Ich specyficzna budowa chemiczna sprawia, że wykazują wysoką stabilność chemiczną i fizyczną oraz niewielką podatność na degradację.
– Niestety, m.in. w ramach monitoringu UE stwierdzono, że związki te zanieczyszczają faunę i florę, migrują do żywności oraz wody pitnej, stwarzając potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi. Wybrane PFAS klasyfikowane są jako substancje rakotwórcze, mutagenne, działające szkodliwie na rozrodczość — w tym oddziałujące na laktację lub poprzez laktację — oraz wykazujące toksyczność narządową – wyjaśnia dr hab. inż. Patrycja Wojciechowska, prof. UEP, ekspertka Stowarzyszenia Natureef.
Wiązania węgiel–fluor należą do najsilniejszych w chemii organicznej, co oznacza, że PFAS są odporne na rozkład zarówno podczas użytkowania, jak i po uwolnieniu do środowiska. Sprzyja to ich kumulacji i długotrwałej obecności w otoczeniu. Ponadto wiele z nich łatwo się rozprzestrzenia, pokonując znaczne odległości od miejsca emisji.
Dlaczego PPWR ogranicza PFAS?
Ze względu na brak wartości progowych dla zagrożeń związanych z PFAS, kontakt żywności z materiałami zawierającymi te substancje stanowi niedopuszczalne ryzyko dla zdrowia. Dlatego art. 5 rozporządzenia PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) wprowadza ograniczenia ich obecności w opakowaniach.
Od 12 sierpnia 2026 r. na unijny rynek nie będzie można wprowadzać opakowań do kontaktu z żywnością zawierających PFAS powyżej określonych limitów. PPWR ustanawia progi bezpieczeństwa zarówno dla pojedynczych substancji, jak i dla łącznej zawartości PFAS. W określonych przypadkach producenci i importerzy będą musieli dostarczyć dowód dotyczący ilości fluoru.
PFAS pod lupą ECHA
– Substancje PFAS od lat znajdują się w centrum zainteresowania Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA), nie tylko w odniesieniu do branży opakowań. 20 sierpnia 2025 r. ECHA opublikowała zaktualizowaną propozycję ograniczenia rozporządzenia REACH (…), dotyczącą stosowania substancji per- i polifluoroalkilowych. Dokument został wspólnie przygotowany przez władze Danii, Niemiec, Holandii, Norwegii i Szwecji. Uwzględniono w nim ponad 5,6 tys. komentarzy z konsultacji społecznych z 2023 r. oraz przeprowadzono dodatkowe analizy dla ośmiu sektorów – mówi dr hab. inż. Patrycja Wojciechowska.
Wśród analizowanych sektorów znalazły się m.in. branża medyczna, wojskowa, tekstylna i przemysłowa. Oprócz całkowitego zakazu rozważane są również opcje ograniczeń umożliwiające stosowanie PFAS w ściśle kontrolowanych warunkach.
