Lepszy brak deklaracji niż greenwashing. Kulisy fiaska COP31 w Antalyi

COP31

Najdłuższy w historii szczyt klimatyczny ONZ (COP31) w tureckiej Antalyi zakończył się w niedzielę 22 listopada bez przyjęcia wspólnej deklaracji końcowej. Brak porozumienia to efekt twardego weta Unii Europejskiej oraz koalicji państw narażonych na skutki zmian klimatu, które nie zgodziły się na dokument całkowicie przemilczający temat odchodzenia od paliw kopalnych i pozbawiony gwarancji finansowych.

Trwająca blisko dwa tygodnie konferencja w Turcji – prowadzona we współpracy prezydencji tureckiej oraz australijskiej – przedłużyła się ponad 40 godzin poza planowany termin. Mimo wielogodzinnych negocjacji za zamkniętymi drzwiami, sesja plenarna zakończyła się bez przyjęcia głównej decyzji politycznej (cover decision). To pierwsza sytuacja od szczytu w Kopenhadze (COP15) w 2009 roku, gdy rozmowy klimatyczne pod auspicjami ONZ załamały się bez wspólnego dokumentu.

COP31: Dlaczego w Antalyi nie udało się osiągnąć sukcesu?

Szczyt w Turcji miał przełożyć wcześniejsze obietnice na konkretne działania, ale zderzyły się na nim dwa sprzeczne interesy. Z jednej strony stanęli eksporterzy ropy i gazu, a z drugiej kraje stawiające na szybką transformację energetyczną.

O braku porozumienia przesądziły trzy główne powody. Po pierwsze, państwa naftowe (na czele z Arabią Saudyjską) doprowadziły do wykreślenia z dokumentu jakichkolwiek zapisów o odchodzeniu od węgla, ropy i gazu. Po drugie, ze szkicu zniknęła obietnica przekazywania 120 mld dolarów rocznie dla krajów rozwijających się na walkę ze skutkami zmian klimatu, co wywołało bunt państw afrykańskich. Po trzecie, nieobecność oficjalnej delegacji rządu amerykańskiego sprawiła, że ciężar obrony ambitnych celów klimatycznych spoczął niemal wyłącznie na Europie.

Twarde stanowisko Europy: lepiej brak dokumentu niż fikcja

Kluczowym momentem finałowej sesji była postawa Unii Europejskiej, która – wspólnie z Wielką Brytanią, Panamą oraz państwami wyspiarskimi Pacyfiku – odmówiła podpisania rozwodnionego kompromisu.

Występujący w imieniu Wspólnoty irlandzki minister klimatu Darragh O’Brien oficjalnie zgłosił sprzeciw wobec projektu deklaracji. Podkreślił, że Europa nie może legitymizować dokumentu, który ignoruje wiedzę naukową, cofa świat poniżej wcześniejszych ustaleń i przemilcza główną przyczynę kryzysu klimatycznego, jaką jest spalanie paliw kopalnych. Równie ostro zareagowali przedstawiciele państw najbardziej zagrożonych zmianami klimatu – minister środowiska Panamy Juan Carlos Navarro ocenił, że próba narzucenia tekstu bez wzmianki o ropie i gazie była próbą podporządkowania szczytu interesom „mafii naftowej”.

Dla Brukseli zgoda na deklarację pozbawioną zapisów o transformacji energetycznej oznaczałaby przyzwolenie na międzynarodowy greenwashing oraz pogorszenie pozycji konkurencyjnej europejskiej gospodarki, która już dziś ponosi koszty ambitnej dekarbonizacji.

Co przepadło i co oznacza to dla biznesu?

Brak wspólnej deklaracji oznacza, że do kosza trafiły również zapisy sektorowe obecne w projekcie dokumentu – w tym promowany przez Turcję i popierany przez UE globalny cel elektryfikacji „35×35”(zakładający wzrost udziału energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii na świecie do 35 proc. do 2035 r.) oraz ramy rozwoju technologii wychwytywania i składowania CO2 (CCUS). Kwestie finansowania klimatycznego zostały odłożone do kolejnego szczytu COP32.

Sekretarz Generalny ONZ António Guterres przyznał, że wynik szczytu jest „głęboko rozczarowujący”, zaznaczył jednak, że brak deklaracji z Antalyi nie zatrzymuje transformacji energetycznej.

Z perspektywy polskich i europejskich przedsiębiorstw fiasko w Turcji nie zmienia obowiązujących reguł gry. W mocy pozostają dotychczasowe zobowiązania Porozumienia paryskiego oraz całe unijne prawodawstwo klimatyczne – od systemu handlu emisjami (EU ETS) po wymogi raportowania ESG i dekarbonizacji łańcuchów dostaw. Wynik COP31 pokazuje jednak, że globalna transformacja wchodzi w fazę ostrego starcia interesów gospodarczych, w którym Europa musi jeszcze mocniej łączyć cele środowiskowe z ochroną własnej konkurencyjności i bezpieczeństwa energetycznego.

Główna » Środowisko » Lepszy brak deklaracji niż greenwashing. Kulisy fiaska COP31 w Antalyi