by 
Inwestorzy planujący budowę farm fotowoltaicznych zyskali nowe narzędzie do oceny potencjału poszczególnych lokalizacji. Naukowcy z Politechniki Wrocławskiej we współpracy z ekspertami IMGW-PIB opracowali Atlas Energetyki Solarnej dla Polski (AES-PL), który pozwala precyzyjnie określić warunki nasłonecznienia i prognozowaną produkcję energii niemal w każdym miejscu kraju.
Atlas może stać się ważnym wsparciem dla inwestorów, projektantów oraz samorządów planujących rozwój odnawialnych źródeł energii. Opracowanie powstało na podstawie dziesięciu lat danych satelitarnych i umożliwia analizę potencjału fotowoltaiki z dokładnością znacznie większą niż dotychczas dostępne opracowania.
Dziesięć lat danych zamiast 26 stacji pomiarowych
Do tej pory ocena potencjału energii słonecznej w Polsce opierała się głównie na pomiarach prowadzonych przez 26 stacji radiacyjnych IMGW-PIB oraz pojedyncze stacje naukowe. Autorzy Atlasu podkreślają, że takie dane nie pozwalały na pełne odwzorowanie lokalnych różnic w nasłonecznieniu. Atlas Energetyki Solarnej wykorzystuje dane satelitarne z lat 2015–2024. Analizy wykonano w 15-minutowych odstępach czasu i w siatce o rozdzielczości trzech kilometrów. Oznacza to, że dla każdego analizowanego punktu przetworzono ponad 350 tys. obserwacji. Dzięki temu użytkownicy mogą sprawdzić nie tylko średnią produkcję energii z instalacji PV, ale także jej zmienność w ujęciu godzinowym, dobowym, miesięcznym czy sezonowym.
Polska ma dobre warunki dla fotowoltaiki
Analiza potwierdza, że Polska dysponuje korzystnymi warunkami do rozwoju energetyki słonecznej. Pod względem nasłonecznienia nie odbiega znacząco od Niemiec, choć występują wyraźne różnice sezonowe. Najlepsze warunki dla instalacji fotowoltaicznych występują we wschodniej części województwa lubelskiego oraz na południu województwa opolskiego. Jednocześnie różnice pomiędzy regionami Polski wynoszą około 10 proc. W przypadku dużych farm fotowoltaicznych może to oznaczać istotne różnice w wieloletniej produkcji energii oraz opłacalności inwestycji.
Autorzy zwracają jednak uwagę, że samo nasłonecznienie nie powinno decydować o lokalizacji nowych instalacji. Równie ważne pozostają dostępność sieci elektroenergetycznej, bliskość odbiorców energii oraz sposób zagospodarowania terenu. W przypadku województwa lubelskiego dodatkowym ograniczeniem jest wysoka jakość gleb, które powinny być przede wszystkim wykorzystywane do produkcji rolnej.
Nie zawsze południe oznacza największe zyski
Jednym z ciekawszych elementów Atlasu jest możliwość porównania różnych konfiguracji instalacji fotowoltaicznych. Analizy pokazują, że klasyczne ustawienie paneli na południe pod kątem około 30–35 stopni nie zawsze zapewnia najwyższą opłacalność.
Coraz częściej korzystniejsze ekonomicznie okazują się instalacje skierowane na południowy zachód lub systemy wschód–zachód. Produkują one więcej energii rano i po południu, czyli w godzinach, gdy zapotrzebowanie na energię jest większe, a ceny na rynku hurtowym wyższe. Ma to szczególne znaczenie w okresach, gdy w południe nadpodaż energii z fotowoltaiki prowadzi do spadku cen, a nawet ich przejściowych wartości ujemnych.
Pomoc dla inwestorów i planistów
Twórcy Atlasu podkreślają, że narzędzie może stać się ważnym elementem procesu planowania inwestycji w odnawialne źródła energii. Pozwala ono ograniczyć ryzyko związane z wyborem lokalizacji oraz lepiej oszacować przyszłą produkcję energii.
W kolejnych etapach projekt ma zostać rozbudowany o nowe funkcjonalności. Naukowcy chcą wskazywać obszary o najbardziej stabilnym nasłonecznieniu oraz przygotować system prognoz krótkoterminowych, który umożliwi szacowanie produkcji energii z fotowoltaiki nawet z jednodniowym wyprzedzeniem.
Rozwój takich narzędzi może mieć coraz większe znaczenie wraz z rosnącym udziałem energii słonecznej w krajowym miksie energetycznym. Dokładniejsze dane pozwolą nie tylko lepiej planować nowe inwestycje, ale również zwiększyć efektywność wykorzystania istniejących instalacji oraz ograniczyć ryzyko związane z ich eksploatacją.
