by 
Drzewa nie tylko zużywają wodę, ale również aktywnie uczestniczą w jej obiegu w przyrodzie. Potrafią zwiększać wilgotność powietrza, wspierać powstawanie opadów oraz ograniczać skutki zarówno suszy, jak i gwałtownych podtopień. Takie wnioski płyną z badania przeprowadzonego na zlecenie Żywiec Zdrój oraz analiz danych meteorologicznych dotyczących sytuacji hydrologicznej w Polsce.
Z badania wynika, że 77 proc. Polaków zdaje sobie sprawę, iż drzzewa mogą oddawać wodę do atmosfery. Jeszcze więcej respondentów – 84 proc. – uważa, że zmniejszanie liczby drzew w krajobrazie zwiększa ryzyko zarówno suszy, jak i lokalnych podtopień. Badani dostrzegają również zmiany zachodzące w klimacie. Aż 72 proc. respondentów zauważa, że zjawiska takie jak susze czy gwałtowne opady występują częściej niż dekadę temu.
Polska zmaga się z deficytem opadów
Skalę problemu pokazują dane Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Porównanie map anomalii opadów z maja 2013 i maja 2026 roku wskazuje na wyraźne pogorszenie sytuacji wodnej w kraju.
Podczas gdy w 2013 roku wiele regionów notowało opady przekraczające wieloletnią normę nawet o 150–240 proc., obecnie znaczna część Polski zmaga się z ich poważnym niedoborem. W centralnej i południowo-zachodniej części kraju sumy opadów spadły miejscami do zaledwie 26–50 proc. normy wieloletniej.
W wielu regionach lokalne opady stanowią jedynie niewielki ułamek średnich wartości notowanych w ostatnich trzech dekadach.
Lasy jako element obiegu wody
Eksperci podkreślają, że lasy odgrywają istotną rolę w utrzymaniu lokalnego bilansu wodnego. Drzewa pobierają wodę z gleby, a następnie oddają ją do atmosfery w procesie transpiracji. W połączeniu z parowaniem z powierzchni gleby zwiększa to wilgotność powietrza i wpływa na lokalny mikroklimat.
– Drzewa pobierają wodę z gleby, która wraca do atmosfery przez transpirację, czyli parowanie z powierzchni liści. W połączeniu z parowaniem z gleby i roślinności zwiększa to wilgotność powietrza i obniża temperaturę otoczenia. W większej skali może wpływać na warunki sprzyjające powstawaniu chmur – wyjaśnia prof. Jarosław Socha z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.
Jak dodaje ekspert, drzewa są aktywnym elementem systemu klimatyczno-wodnego, a nie jedynie elementem krajobrazu.
Ochrona przed suszą i podtopieniami
Drzewa pomagają również ograniczać skutki intensywnych opadów. Korony zatrzymują część deszczu, spowalniając jego spływ do gruntu. Z kolei ściółka leśna działa jak naturalna gąbka, magazynując wodę i ułatwiając jej wsiąkanie.
Korzenie poprawiają strukturę gleby, tworząc kanały umożliwiające infiltrację wody do głębszych warstw. Dzięki temu ograniczany jest szybki spływ powierzchniowy, który może prowadzić do lokalnych podtopień.
Zdaniem naukowców krajobraz pozbawiony drzew jest bardziej podatny na skrajności. Po intensywnych opadach woda szybciej odpływa, a podczas upałów równie szybko wyparowuje, pogłębiając problem suszy.
Różnice między regionami
Znaczenie lasów szczególnie widoczne jest w regionach o zróżnicowanej lesistości. Centralna Polska, gdzie udział terenów leśnych jest niższy, a opady w ostatnich miesiącach należały do najniższych w kraju, coraz silniej odczuwa skutki niedoboru wody. Inaczej wygląda sytuacja w regionach o większym udziale lasów, takich jak Małopolska. Rozległe kompleksy leśne wspierają retencję i pomagają utrzymywać wilgoć w krajobrazie, łagodząc skutki długotrwałych okresów bezdeszczowych.
Edukacja i działania na rzecz retencji
Wyniki badania pokazują, że niemal wszyscy Polacy (97 proc.) uznają drzewa za ważny element swojego otoczenia. Coraz większego znaczenia nabiera jednak nie tylko ich obecność, ale również zrozumienie funkcji, jakie pełnią w gospodarce wodnej. Eksperci podkreślają, że w warunkach postępujących zmian klimatu ochrona istniejących drzewostanów, zwiększanie lesistości oraz rozwój naturalnej retencji mogą stać się jednym z kluczowych elementów wzmacniania bezpieczeństwa wodnego Polski.
