by Wokół kartonów do płynnej żywności trwa gorąca debata. Jedni wskazują je jako przykład nowoczesnego i bezpiecznego opakowania, inni zastanawiają się nad ich recyklowalnością argumentując, że to materiał zbyt skomplikowany, by skutecznie go odzyskiwać. Tymczasem – jak przekonuje Łukasz Sosnowski, prezes Fundacji ProKarton – stawka tej dyskusji jest znacznie większa niż tylko segregacja odpadów. Chodzi o przyszłość całego systemu gospodarowania opakowaniami w Polsce.
Czy kartony po mleku i sokach powinny trafić do systemu kaucyjnego? Czy Polska rzeczywiście potrafi je przetwarzać? I dlaczego projekt nowych przepisów może – zdaniem branży – zagrozić recyklingowi tej kategorii opakowań?
Dwa systemy, jeden problem
Dyskusja o kartonach do płynnej żywności rozgrywa się dziś równolegle w dwóch obszarach: systemie gminnej zbiórki odpadów i systemie kaucyjnym. I właśnie tutaj – zdaniem ekspertów – zaczynają się schody.
– Rozmawiamy w tej chwili o dwóch systemach zbiórki odpadów opakowaniowych. Systemie gminnym, tym systemie podstawowym, który funkcjonuje dotychczas i wymaga zmian. Mówimy również o systemie kaucyjnym, który jest nowym systemem – tłumaczy Łukasz Sosnowski, prezes Fundacji ProKarton.
Choć sam system kaucyjny oceniany jest jako skuteczne narzędzie odzysku opakowań po napojach, pojawiają się wątpliwości, czy częściowe objęcie nim kartonów miałoby sens. Zwłaszcza, jeśli jedne produkty – np. napoje roślinne czy soki – trafiłyby do kaucji, a mleko czy zupy pozostałyby w systemie gminnym.
– To nie jest dobry kierunek. To jest kierunek, który moim zdaniem mógłby doprowadzić do zmniejszenia zainteresowania takim opakowaniem zarówno tych podmiotów, które by obsługiwały jeden system, jak i drugi – ostrzega prezes Fundacji ProKarton.
Karton wielomateriałowy – gdzie szukać rozwiązań?
Jednym z najczęściej powtarzanych argumentów przeciwko kartonom do płynnej żywności jest ich wielomateriałowość. Papier, tworzywo sztuczne i cienka warstwa aluminium mają – według krytyków – utrudniać recykling. Zdaniem Łukasza Sosnowskiego rzeczywistość wygląda inaczej.
– Kartony są zbierane, widzimy je w sortowniach. Są też opakowaniem, które w dosyć łatwy sposób jest identyfikowalne, można je wydzielić ze strumienia odpadów. Mamy moce recyklingowe w Polsce do przetwarzania takich opakowań – podkreśla.
Problemem nie jest więc technologia, lecz konstrukcja przepisów. Branża alarmuje, że projekt ustawy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) usuwa cele recyklingu dla opakowań wielomateriałowych.
– Frakcja wielomateriałowa właściwie znika. To jest dla nas bardzo duże zaskoczenie – mówi Sosnowski.
I dodaje mocne ostrzeżenie:
– Można by było nie zebrać w Polsce ani jednego kartonu po mleku, ani jednego kartonu po soku i to by była sytuacja zgodna z prawem.
Recykling działa. Polska ma infrastrukturę
W rozmowie wybrzmiewa również konkretny argument: Polska nie startuje od zera. Według przedstawicieli branży istnieją już zakłady zdolne do przetwarzania kartonów po płynnej żywności – zarówno części papierowej, jak i tzw. frakcji PolyAl, czyli mieszanki tworzywa i aluminium.
– Mamy w Polsce moce recyklingowe dla tego typu opakowań – zaznacza Sosnowski, wskazując m.in. nowoczesne instalacje w Ostrołęce i Szczuczynie.
Jak wyjaśnia, proces odzysku pozwala oddzielić włókna celulozowe od pozostałych warstw, a odzyskany materiał może wracać do przemysłu w nowych zastosowaniach. Od elementów wyposażenia po skrzynki transportowe.
Czy karton wygra tę debatę?
W tle technicznych przepisów i legislacyjnych sporów kryje się fundamentalne pytanie: jak projektować system, który rzeczywiście zwiększy poziomy recyklingu, zamiast tworzyć luki prawne?
Branża apeluje o stworzenie indywidualnych celów zbiórki i recyklingu dla kartonów do płynnej żywności. Ministerstwo pracuje nad nowymi regulacjami, a dyskusja dopiero nabiera tempa.
Dlaczego karton po mleku może stać się jednym z najbardziej politycznych odpadów w Polsce? Jak działa jego recykling w praktyce i o co naprawdę toczy się spór wokół systemu kaucyjnego? Cała rozmowa z Łukaszem Sosnowskim, prezesem Fundacji ProKarton, w naszym podcaście.
