by 
Europejska Agencja Środowiskowa (European Environment Agency – EEA) oceniła postępy, jakie poszczególne kraje członkowskie poczyniły w zakresie osiągnięcia założonych celów recyklingu. Tylko 9 z 26 państw jest na dobrej drodze do uzyskania odpowiednich poziomów. Niestety w tej grupie nie ma Polski.
Europejskie cele recyklingu: Polska na tle Europy
– Istnieje ryzyko, że Polska nie osiągnie zaplanowanych na rok 2025 celów w zakresie przygotowań do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oraz recyklingu odpadów opakowaniowych – czytamy w części raportu odnoszącej się do Polski.
W roku 2020 wskaźnik recyklingu odpadów komunalnych w naszym kraju wyniósł 38,7 proc. (wobec 55 proc. celu UE na 2025). Nieco mniej brakowało nam w recyklingu odpadów opakowaniowych. W tym przypadku wskaźnik recyklingu wyniósł 55,5 proc. W 2025 r. powinno to być 65 proc. Jednak pamiętajmy, że Polska zmieniła metodologię liczenia tego wskaźnika. Obecnie masa odpadowa liczona jest po odjęciu wagi zanieczyszczeń. W związku z tym realnie, liczba ta może być niższa nawet o ok. 10 punktów proc.
Większość państw członkowskich przeprowadziła ostatnio lub jest w trakcie wdrażania reform dotyczących gospodarki odpadami, które doprowadzą do zwiększenia wskaźników recyklingu w latach prowadzących do 2025 r. i później. Istotną rolę w osiąganiu postępów odegrało wdrożenie pakietu odpadowego z 2018 r. oraz zaleceń wydanych w Raporcie wczesnego ostrzegania z 2018 r. – komentuje Konrad Nowakowski, prezes Polskiej Izby Odzysku i Recyklingu Opakowań.
Europejskie cele recyklingu: tony śmieci na wysypiskach
W ocenie EEA Polska gospodarka komunalna jest w bardzo dużym stopniu uzależniona od składowania odpadów. Wskaźnik ich składowania w 2020 r. wyniósł 39,8 proc. W 2035 roku – zgodnie z celami recyklingu – powinno to być mniej niż 10 proc. Spowodowane jest to m.in niskim wskaźnikiem wychwytywania bioodpadów. A to w znacznym stopniu wynika z ograniczonych możliwości przetwarzania tego typu odpadu. Dlatego EEA zaleca m.in. upowszechnienie selektywnej zbiórki bioodpadów oraz zwiększenie inwestycji w infrastrukturę do przetwarzania odpadów, w tym w instalacje do przetwarzania selektywnie zebranych bioodpadów. Na szczęście problem ten dostrzegły także władze. Państwo w ostatnim czasie uruchomiło programy wspierające rozwój biogazowni i kompostowni. Jednak te inwestycje często blokowane są ze względu na wydłużone procedury konsultacji społecznych oraz skomplikowane procedury administracyjne.
Bez kaucji nie damy rady
Agencja sugeruje „wsparcie przygotowania do ponownego wykorzystania odpadów komunalnych i systemów ponownego wykorzystania opakowań”. Także „zwiększenie skuteczności systemów selektywnej zbiórki opakowań, w tym poprzez obowiązkowe systemy zwrotu kaucji za opakowania po napojach oraz promowanie systemów wielokrotnego użytku wśród lokalnych rozlewni”. Oba te problemy powinien rozwiązać przygotowywany w MKiŚ i przyjęty już przez Radę Ministrów system kaucyjny.
W raporcie znajdziemy też dobre praktyki wprowadzone w Polsce z zakresie gospodarki odpadami komunalnymi. Na uznanie zasłużyło np. wspieranie kompostowania przydomowego poprzez wprowadzenie preferencyjnych stawek za odbiór odpadów dla gospodarstw prowadzących taką działalność. Kolejną dobrą praktyką, którą w odniesieniu do Polski zaznaczyła EEA było wprowadzenie przepisów umożliwiających identyfikację poszczególnych gospodarstw domowych wytwarzających odpady (poprzez oznakowanie pojemników lub worków na odpady komunalne).
Cele środowiskowe UE
Przedstawiając pakiet „Fit for 55” KE określiła (w dyrektywie ramowej w sprawie odpadów oraz dyrektywie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych) cele dotyczące recyklingu. Zakładają one:
- 55 proc. recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych;
- 65 proc. recyklingu wszystkich odpadów opakowaniowych.
Także cele w zakresie recyklingu odpadów opakowaniowych specyficznych dla danego materiału:
- 75 proc. dla papieru i tektury,
- 70 proc. dla szkła,
- 70 proc. dla metali żelaznych,
- 50 proc. dla aluminium,
- 50 proc. dla tworzyw sztucznych,
- 25 proc. dla drewna.
Jak zauważa EEA 9 państw członkowskich – Austria, Belgia, Czechy, Dania, Niemcy, Włochy, Luksemburg, Holandia i Słowenia – jest obecnie na dobrej drodze do osiągnięcia wspominanych celów do roku 2025. Pozostałych 18 krajów jest zagrożonych nieosiągnięciem co najmniej jednego z nich.
