by 
Po kilku miesiącach funkcjonowania systemu kaucyjnego rynek napojów wyraźnie dostosował się do nowych zasad. Dane firmy eLeader pokazują, że w dyskontach niemal 87 proc. napojów sprzedawanych jest już w opakowaniach objętych kaucją. Jednocześnie zmienia się struktura opakowań – w dyskontach rośnie udział butelek PET, natomiast w hipermarketach coraz większą rolę odgrywają puszki.
System kaucyjny, który w Polsce obowiązuje od października 2025 r., przestał być rynkową nowością. Jak wynika z analizy firmy eLeader, nowe regulacje nie doprowadziły do ograniczenia obecności butelek PET na sklepowych półkach. Wręcz przeciwnie – w dyskontach ich udział wzrósł, podczas gdy w hipermarketach coraz większą popularność zdobywają puszki.
Analiza objęła ekspozycję napojów w dyskontach i hipermarketach w dwóch okresach: od lipca do września 2025 r. oraz od marca do kwietnia 2026 r. Z danych wynika, że w dyskontach opakowania objęte systemem kaucyjnym stanowią już 86,8 proc. całej oferty napojów. To wzrost o 0,7 punktu procentowego w porównaniu z okresem sprzed uruchomienia systemu. W hipermarketach udział opakowań kaucyjnych wynosi 73,9 proc. i również wykazuje tendencję wzrostową.
Badanie pokazuje jednak, że oba kanały sprzedaży rozwijają się w odmiennym kierunku. W dyskontach udział butelek PET zwiększył się z 72,8 proc. do 74 proc., podczas gdy udział puszek nieznacznie spadł – z 13,3 proc. do 12,8 proc. Odwrotny trend widać w hipermarketach. Tam udział puszek wzrósł z 14,8 proc. do 15,5 proc., a butelki PET utrzymały stabilny udział na poziomie około 58 proc.
Zdaniem autorów raportu oznacza to, że system kaucyjny nie stał się barierą dla rozwoju opakowań z tworzyw sztucznych. Rynek stosunkowo szybko dostosował się do nowych zasad, a producenci i sieci handlowe zmodyfikowali strategie zarządzania asortymentem oraz ekspozycją produktów.
– Dane pokazują, że rynek uczy się funkcjonować z systemem kaucyjnym szybciej, niż zakładano. Wzrost znaczenia butelki PET na półkach wskazuje na to, że konsumenci adaptują się do modelu kaucji, a handel opanowuje logistykę zwrotów. System kaucyjny skutecznie wymusza zmiany struktury półki i strategii producentów napojów – ocenia Paweł Majsiej, Chief of eLeader Shelf Recognition AI.
Według eLeader pierwsze miesiące działania systemu pokazały również, że jego wpływ wykracza poza organizację zwrotów opakowań. Sieci handlowe i producenci zaczęli na nowo analizować rolę poszczególnych formatów opakowań, biorąc pod uwagę nie tylko sprzedaż, ale także zachowania konsumentów związane z oddawaniem opakowań.
Rośnie segment koncentratów
Autorzy analizy zwracają uwagę na pojawienie się na półkach napojów w formie tabletek i koncentratów, co może zapowiadać szersze zmiany w sposobie pakowania oraz sprzedaży napojów. Ich zdaniem w kolejnych miesiącach istotnym trendem będzie obserwacja, czy system kaucyjny nadal będzie wzmacniał pozycję butelek PET, czy też część producentów i konsumentów zacznie wybierać formaty nieobjęte kaucją.
Badanie zostało przeprowadzone z wykorzystaniem technologii Shelf Recognition AI, która analizuje zdjęcia sklepowych półek wykonywane smartfonami przez przedstawicieli handlowych. Narzędzie umożliwia automatyczną ocenę ekspozycji produktów oraz zmian zachodzących w strukturze asortymentu.
