by 
Prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Nowe przepisy wydłużają do 31 grudnia 2028 r. możliwość funkcjonowania prywatnych, bezparagonowych systemów zbiórki butelek szklanych wielokrotnego użytku równolegle do ogólnopolskiego systemu kaucyjnego.
Dla branży rozlewniczej i browarniczej to decyzja o dużym znaczeniu operacyjnym i finansowym. Utrzymuje ona prawo producentów do zarządzania własnym obiegiem opakowań i korzystania z dotychczasowej logistyki.
Co zmienia nowelizacja?
Nowe przepisy oznaczają przede wszystkim:
- przedłużenie do końca 2028 r. możliwości prowadzenia prywatnych systemów zbiórki butelek szklanych wielokrotnego użytku obok ogólnopolskiego systemu kaucyjnego,
- utrzymanie modelu bezparagonowego – przy zwrocie butelek w systemach prywatnych konsumenci nadal nie muszą okazywać dowodu zakupu,
- konieczność zgłoszenia do Ministra Klimatu i Środowiska zamiaru utrzymania własnego systemu do końca marca 2026 r.,
- zawężenie prawa do zwrotu butelki bez paragonu do punktu sprzedaży, który oferuje dany napój w takim opakowaniu.
Ta ostatnia zmiana odpowiada na postulaty części handlu, który wskazywał, że nie powinien być zobowiązany do przyjmowania opakowań, dla których nie posiada relacji kontraktowych z dostawcami.
Branża: butelka to środek trwały, nie odpad
PolKa – Polska Kaucja, reprezentująca wprowadzających napoje w opakowaniach, od początku aktywnie uczestniczyła w pracach legislacyjnych. Organizacja podkreśla, że szklana butelka zwrotna nie jest odpadem, lecz środkiem trwałym i zasobem procesowym producenta.
– Szklana butelka zwrotna to dla producenta środek trwały i cenny zasób procesowy, a nie odpad do utylizacji. Obecne zmiany ustawowe pozwalają na zachowanie ciągłości systemów, które dzięki krótkim łańcuchom dostaw i wysokiej sprawności operacyjnej już dziś osiągają efektywność zbiórki na poziomie przekraczającym 90 proc. Utrzymanie kontroli nad obiegiem własnego opakowania pozwala na maksymalizację liczby rotacji butelki i precyzyjne monitorowanie jej cyklu życia – podkreśla Magdalena Markiewicz, prezes zarządu PolKa – Polska Kaucja.
Zdaniem organizacji dodatkowy czas do 2028 r. pozwoli na dostosowanie istniejących systemów do nowych wymogów unijnych bez ryzyka destabilizacji modelu, który – jak argumentują producenci – jest efektywny środowiskowo i kosztowo.
Ekspert: kompromis między producentami a handlem
Na podpisaną ustawę zwraca uwagę również Jacek Pietrzyk, Specialist Lead, Sustainability & Climate w Deloitte. Jak wskazuje, nowelizacja jest efektem uwzględnienia głosu producentów napojów w butelkach szklanych wielokrotnego użytku, którzy od lat prowadzą własne systemy depozytowe.
– Producenci podkreślali, że zorganizowane, działające od wielu lat systemy depozytowe są zoptymalizowane kosztowo i logistycznie. Wskazywali, że zobowiązanie ich do uczestnictwa w systemach kaucyjnych organizowanych przez podmioty reprezentujące mogłoby zwiększyć oddziaływanie obrotu butelką szklaną na środowisko i podnieść koszty operacyjne – mówi ekspert.
Jednocześnie zwraca uwagę na specyfikę obiegu szkła wielokrotnego użytku. Butelka musi wrócić do podmiotu, który przygotuje ją do ponownego napełnienia i wprowadzi na rynek ze swoim produktem. W przeciwieństwie do puszek aluminiowych czy butelek z tworzyw sztucznych – które po zebraniu trafiają do przetwarzania – szkło zwrotne pozostaje elementem zamkniętego, producentowego obiegu.
Ekspert wskazuje także na wyzwania, które pozostają przed rynkiem. Chodzi m.in. o prognozowanie skali zwrotów przekraczającej bieżącą sprzedaż oraz kwestie rozliczeń podatkowych w warunkach równoległego funkcjonowania różnych modeli zbiórki.
Okres przejściowy do 2028 roku
Decyzja prezydenta nie zamyka dyskusji o docelowym kształcie systemu kaucyjnego w Polsce. Wydłuża jednak okres przejściowy i pozwala na dalsze funkcjonowanie sprawdzonych modeli w segmencie szkła wielokrotnego użytku.
Dla producentów to czas na dostosowanie się do nowych realiów regulacyjnych i unijnych wymogów. Dla administracji – na ocenę, jak w praktyce będzie funkcjonować równoległość systemów i czy uda się zachować ich efektywność środowiskową oraz ekonomiczną.
