by 
W Polsce żyje ponad 4 mln osób z niepełnosprawnościami. Dla wielu z nich nawet proste czynności — takie jak zwrot butelek i puszek w automacie — wciąż mogą stanowić wyzwanie. PolKa – Polska Kaucja postanowiła sprawdzić, jak urządzenia RVM działają w praktyce i co zrobić, by były naprawdę dostępne dla wszystkich. W pilotażu, zrealizowanym wspólnie z Fundacją im. Doktora Piotra Janaszka PODAJ DALEJ, testowano model RVM75 firmy 4VS. Badani oceniali wygodę obsługi Zwrotomatu z perspektywy osoby poruszającej się na wózku. Kilkadziesiąt ankiet oraz nagrania z testów pomogły wskazać najważniejsze obszary do poprawy.
Ośmiotygodniowe testy (czerwiec–lipiec) objęły osoby poruszające się na wózkach oraz użytkowników z innymi ograniczeniami ruchowymi. Sprawdzano m.in. możliwość dojazdu do urządzenia, wysokość otworu na butelki i odbioru paragonu oraz czytelność i dostępność panelu sterowania.
– Zwrot opakowań objętych kaucją powinien być prosty, sprawny i dostępny dla wszystkich. Pilotaże pokazują, czy senior przeczyta instrukcję na ekranie i czy osoba na wózku dosięgnie do wszystkich funkcji. Naszą rolą jest zadawanie trudnych pytań, słuchanie i sygnalizowanie potrzeb dalej – również producentom urządzeń – mówi Magdalena Markiewicz, prezes zarządu PolKa – Polska Kaucja.
PolKa już na etapie przygotowań do wdrożenia systemu uwzględniała potrzeby osób z niepełnosprawnościami. Do współpracy zaproszono Fundację PODAJ DALEJ, która od ponad 20 lat wspiera samodzielność osób z ograniczeniami ruchowymi, prowadzi audyty dostępności i konsultuje projekty inwestycji miejskich.
– Uczymy podopiecznych pokonywać codzienne bariery: korzystanie z autobusów, poruszanie się po zatłoczonych chodnikach czy obsługę wind. System kaucyjny nie powinien dokładać kolejnych wyzwań. Spojrzenie z poziomu wózka ujawnia kwestie, które dla innych są niewidoczne: precyzyjne wkładanie butelki, obsługę panelu przy słabszym wzroku, manewrowanie w wąskiej przestrzeni. To nie drobiazgi – to coś, co decyduje, czy użytkownik w ogóle spróbuje skorzystać z automatu – podkreśla Maciej Wiatrowski, wiceprezes Fundacji PODAJ DALEJ.
Pilotaż w Osadzie Janaszkowo pokazał, że kluczowa jest nie tylko ergonomia, lecz także intuicyjna obsługa cyfrowa. Osoby poruszające się na wózkach potrzebują przestrzeni manewrowej i odpowiedniej wysokości podajnika. Z kolei panel powinien oferować duże, czytelne elementy oraz tryb wysokiego kontrastu.
– Nagrania z testów pokazały realne ograniczenia użytkowników. Dzięki nim wymieniliśmy skaner z 75° na 360°, co pozwala wkładać butelki dowolną stroną, bez obracania ich w dłoniach. To ogromne ułatwienie, zwłaszcza dla osób z ograniczeniami ruchowymi. Wprowadzamy też powiadomienia głosowe dla osób słabowidzących, a w trakcie wdrażania jest funkcja interkomu łączącego ze sklepem – mówi Bartosz Dworaczyk, Product Manager w 4VS.
Dla osób niewidomych i słabowidzących ważne będą również szczegółowe komunikaty głosowe oraz możliwość integracji z aplikacjami mobilnymi. Dlatego kolejny pilotaż PolKa planuje przeprowadzić z Ośrodkiem Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci Niewidomych w Laskach.
– Nadal będziemy testować rozwiązania zwiększające dostępność RVM i dostarczać naszym partnerom danych, które pozwalają projektować urządzenia przyjazne dla wszystkich. Takie podejście wspiera wdrażanie Europejskiego Aktu o Dostępności i zapewni w przyszłości możliwość korzystania ze Zwrotomatów niezależnie od stopnia sprawności – podsumowuje Magdalena Markiewicz.
