by 
Zaczynamy! Dziś oficjalnie startuje w Polsce system kaucyjny. Na razie w sklepach nie ma zbyt wielu opakowań z odpowiednim oznaczeniem, ale z każdym tygodniem możemy spodziewać się sukcesywnego zwiększania ich liczby. Tak będzie aż do 31 grudnia. Po tej dacie wszystkie plastikowe butelki, puszki z napojami oraz wielorazowe butelki szklane muszą być odpowiednio oznaczone i objęte zbiórką. Nie zmienia to faktu, że właśnie ruszył system kaucyjny, a rewolucja związana z jego wprowadzeniem dotknie każdego z nas.
Jakie są trzy główne powody jego wprowadzenia w Polsce?
Po pierwsze –środowisko. System ma ograniczyć liczbę opakowań, które trafiają do lasów, parków, miast czy nad jeziora i morze.
Po drugie –realizacja przez producentów obowiązków unijnych. System pozwoli zebrać więcej opakowań z rynku i zwiększyć udział materiałów z recyklingu w produkcji nowych butelek i puszek.
Po trzecie – skuteczność recyklingu. To sprawdzone narzędzie, które znacząco zwiększa jego poziom. A to pozwoli Polsce unikać wysokich kar za niewypełnianie unijnych celów.
Zacznijmy zatem od środowiska. W Polsce co roku zużywamy około 13 miliardów plastikowych butelek po napojach. W gminnym systemie zbieramy tylko nieco ponad 40 procent z nich. To oznacza, że każdego dnia ponad 20 milionów butelek nie trafia do recyklingu – lądują w śmieciach, w piecach, albo w przyrodzie. Lepiej wygląda sytuacja z puszkami i szkłem wielorazowym – tu zbieramy nawet 80 procent opakowań, ale wciąż mamy rezerwy, a doświadczenia innych krajów pokazują, że system kaucyjny działa. W Niemczech odzyskuje się 98 proc. opakowań. W Norwegii – ponad 95 proc. Litwa, która wprowadziła system kilka lat temu, osiąga 91 proc. Szwecja, Finlandia czy Estonia – prawie 90 proc.
Poza ochroną środowiska, system pomaga też spełniać konkretne wymogi unijne.
Do 2025 roku butelki PET mają zawierać co najmniej 25 proc. materiału z recyklingu. Do 2030 roku – ma być go 30 proc. we wszystkich plastikowych butelkach. A poziomy zbiórki? 77 proc. do 2025 roku i 90 proc. do 2029. System kaucyjny to narzędzie, które pozwala te cele osiągnąć. A przy okazji ograniczyć kary finansowe i poprawić efektywność całej gospodarki odpadami.
Trzecia kwestia to zobowiązania Polski, jako państwa członkowskiego UE. Mamy obowiązek osiągać określone poziomy recyklingu opakowań. System kaucyjny nam w tym pomaga, a tym samym pozwala unikać kar finansowych. A jest o co walczyć – obecnie Polska płaci około 6 milionów złotych dziennie tzw. plastic tax, czyli opłatę od nieprzetworzonych odpadów plastikowych. To efekt przepisów wprowadzonych przez Unię Europejską w 2021 roku – 800 euro za każdą tonę plastiku, który nie został poddany recyklingowi. Rocznie obciążenie sięga nawet 2 miliardów złotych. To koszt wynikający bezpośrednio z niskiego poziomu recyklingu w Polsce.
Początek października to moment startu systemu, jednak nie wszystkie opakowania będą objęte kaucją.
Stopniowo – do stycznia 2026 roku – opakowań z oznaczeniem kaucji będzie coraz więcej. Podobnie jak miejsc, w których będzie można je zwrócić. W wielu sklepach pojawią się automaty do zwrotu, ale system przewiduje również zbiórkę ręczną – czyli możliwość oddania butelki czy puszki bezpośrednio przy kasie.
To zdecydowanie duża zmiana. Ale też krok w stronę bardziej odpowiedzialnej gospodarki i czystszego środowiska dla nas wszystkich.
