by 
Polacy mają mieszane odczucia wobec Stref Czystego Transportu (SCT) funkcjonujących w Polsce od lipca 2024 r. Według najnowszego raportu Santander Consumer Multirent „Ekologiczna motoryzacja w Polsce – wyzwania i kierunki rozwoju” ponad połowa (56 proc.) Polaków uważa, że SCT mogą przyczynić się do poprawy jakości powietrza i zdrowia mieszkańców dużych aglomeracji. Z drugiej strony, 74 proc. obawia się, że wpłyną one na wzrost kosztów dla konsumentów. Aż dwie trzecie (67 proc.) badanych przyznaje, że problem zanieczyszczenia w miastach trzeba rozwiązać w inny sposób.
W lipcu ubiegłego roku w Polsce powstała pierwsza Strefa Czystego Transportu. Z raportu wynika, że opinie Polaków na temat tych rozwiązań są podzielone. Pomimo tego, że 56 proc. ankietowanych wskazuje na potencjalną poprawę jakości powietrza i zdrowia mieszkańców miast. Najmocniej przekonani o tym są starsi respondenci w wieku 50-59 oraz 60+ lat. Odpowiednio 62 proc. i 65 proc. ankietowanych w tych grupach się z tym zgadza. Z kolei 32 proc. respondentów nie jest tego taka pewna i odpowiedziało, że nie zgadza się z tym stwierdzeniem.
Wsparcie dla kierowców
Istotnym aspektem, który podnoszą Polacy, jest konieczność wprowadzenia mechanizmów wsparcia dla właścicieli starszych pojazdów. Aż 67 proc. badanych uważa, że powinny istnieć programy pomocowe, ułatwiające dostosowanie się do nowych regulacji. Jednocześnie, aż 78 proc. Polaków wskazuje, że zasady funkcjonowania SCT powinny być elastyczne, i uwzględniać wyjątki dla mieszkańców i dostawców usług. Wyniki te pokazują, że społeczeństwo nie jest przeciwne zmianom, o ile zostaną one wprowadzone w sposób uwzględniający potrzeby kierowców.
Z raportu wynika, że potrzebę takiej pomocy silniej wyrażają mieszkańcy wsi (70 proc.) niż największych aglomeracji (63 proc.), których ta zmiana dotyczyć będzie na co dzień. Może to sugerować, że osoby mieszkające na terenach pozamiejskich napotykają trudności w załatwianiu spraw, które wymagają od nich dotarcia do centrów największych miast.
Czy SCT jest dobrym rozwiązaniem?
W raporcie widać, że Polacy zidentyfikowali także kilka kluczowych obaw związanych z ograniczeniami mobilności w SCT. Jedną z nich jest negatywny wpływ SCT na lokalną gospodarkę, który wskazało 63 proc. respondentów. Szczególnie istotne może to być dla przedsiębiorców, którzy mogą mierzyć się z utrudnieniami w dostawach oraz spadkiem liczby klientów w rejonach objętych restrykcjami.
– Wyniki naszego badania pokazują, że Strefy Czystego Transportu mają potencjał stać się pozytywną zmianą w codzienności polskich kierowców. Jednak ważne jest podejście do ich wdrażania, które uwzględni potrzeby zarówno mieszkańców, jak i przyjezdnych. Co ciekawe, problem ograniczonej swobody poruszania i negatywnego wpływu na gospodarkę bardziej podkreślili mężczyźni – 66 proc. wobec 60 proc. kobiet. Z kolei, w kwestii elastycznego podejścia do SCT, widać wyraźnie, że wiek respondentów znacząco wpływa na ich zdanie w tej kwestii. W przypadku tych najmłodszych (18-29 lat) z tym stwierdzeniem zgadza się dwie trzecie uczestników badania (67 proc.). W najstarszej grupie (60+) już odsetek ten wzrasta do aż 89 proc. – mówi Piotr Półtorzycki, członek zarządu z Santander Consumer Multirent.
Czy SCT są skuteczne?
Dwie trzecie Polaków (65 proc.) uważa, że skuteczność SCT powinna być regularnie weryfikowana i dostosowywana do rzeczywistych efektów. Takie podejście jest szczególnie istotne dla mieszkańców mniejszych miast (75 proc.) oraz osób starszych. W wieku 50-59 lat zadeklarowało tak 70 proc. uczestników badania, a w grupie 60+ aż 80 proc. To wyraźny sygnał, że społeczeństwo oczekuje transparentności oraz dowodów na skuteczność wprowadzanych zmian.
Koszty i alternatywne rozwiązania
Jednym z kluczowych problemów, jakie Polacy dostrzegają w SCT, jest potencjalny wzrost kosztów życia. 75 proc. ankietowanych obawia się, że nowe regulacje wpłyną na ceny usług i towarów. Głównie poprzez utrudnienia logistyczne i konieczność wymiany pojazdów. Największe obawy w tej kwestii mają osoby starsze oraz mieszkańcy największych miast. Co równie istotne aż 67 proc. badanych uważa, że walka ze smogiem powinna obejmować inne rozwiązania. M.in. takie jak rozwój transportu publicznego, modernizacja systemów ogrzewania czy promowanie elektromobilności.
Badanie przeprowadzono na zlecenie Santander Consumer Multirent przez Instytut Badań Rynkowych i Społecznych (IBRiS) w dniach 24.01-03.02.2025 r. na osobach dorosłych, które posiadają samochód. Zrealizowano je metodą telefonicznych, standaryzowanych wywiadów kwestionariuszowych wspomaganych komputerowo (CATI). Próba n=1000.
