#PlantHealth4Life – zdrowie roślin, bioróżnorodności oraz gospodarki

Celem kampanii #PlantHealth4Life jest zwiększenie świadomości dotyczącej zdrowia roślin wśród mieszkańców Europy i wzbudzenie w nich poczucia zbiorowej odpowiedzialności za ich wspólne dobro. Głównym hasłem jest wezwanie: „Dbaj o zdrowie roślin, chroń życie”. 

Kampania prowadzona jest przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), Komisję Europejską (KE) i 22 organizacje partnerskie działające w poszczególnych państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Czy zdrowie roślin wpływa na nasze życie?

Rośliny stanowią 80 proc. żywności, którą spożywamy na co dzień. Wytwarzają także 98 proc. tlenu, którym oddychamy. Zdrowe rośliny oznaczają dobre plony w rolnictwie. To z kolei wpływa na dostępność żywności oraz jej ceny dla konsumentów. Zmiana klimatu i działalność człowieka, taka jak handel i podróże, wywierają silną presję na rośliny. Rozprzestrzenianie się szkodników i chorób roślin może mieć katastrofalne skutki gospodarcze i środowiskowe.

Węgorek sosnowiec (Bursaphelenchus xylophilus) – główny sprawca groźnej choroby więdnięcia sosny – jest uznawany za jednego z najgroźniejszych szkodników drzewostanów sosnowych Europy. W trakcie obrotu handlowego może być łatwo przenoszony przez pewne rośliny, pozyskane z nich drewno, a także przez drewniany materiał opakowaniowy DMO (np. palety).

Z kolei agrofagi to szkodniki, bakterie, wirusy i grzyby szkodliwe dla roślin. Są wskazane w przepisach UE jako stanowiące zagrożenie fitosanitarne dla roślin uprawianych w Unii lub obecnych w środowisku. Przykładowo: z zasiedlonych przez agrofaga opakowań nicienie mogą zostać przeniesione na pobliskie drzewa. To zagraża katastrofą gospodarczą i ekologiczną w lasach iglastych w Polsce. Do takiej sytuacji właśnie doszło w Portugalii. W jej wyniku nicień rozprzestrzenił się na cały kraj. Prawie 70 proc. obszaru zalesionego w Polsce stanowią lasy iglaste, w których dominuje sosna zwyczajna (Pinius silvestris) – żywiciel tego nicienia. Wprowadzenie węgorka sosnowca do Polski mogłoby spowodować straty liczone w miliardach złotych. Samo odtworzenie lasów jest procesem trwającym dziesiątki lat.

Ochrona przed agrofagami

Aby zapobiegać wprowadzeniu na terytorium Unii Europejskiej towarów pochodzenia roślinnego porażonych przez agrofagi każdego dnia inspektorzy Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (krajowa organizacja ochrony roślin działająca w Polsce – www.piorin.gov.pl) przeprowadzają graniczne kontrole fitosanitarne. Tylko w 2023 roku zatrzymali 428 przesyłek, które nie spełniały wymogów unijnych.

Podejmowanie działań, które mają na celu zapobieganie, jest skuteczniejszym podejściem niż próba ich zwalczania, gdy już pojawią się na uprawach czy w środowisku. W niektórych przypadkach nie da się odwrócić zniszczeń. Dzięki temu, że postawimy na profilaktykę, możemy zadbać o to, aby niebezpieczne agrofagi nie przekroczyły granic UE.

Tymczasem wielu obywateli Europy wciąż nie ma wystarczającej świadomości na temat tego, dlaczego zdrowie roślin jest tak ważne. Celem kampanii #PlantHealth4Life jest podniesienie zbiorowej świadomości na temat zagrożeń dla zdrowia roślin. Również pokazanie roli, jaką każdy z nas musi odegrać, aby je ochronić.

Zdrowe rośliny = dostatnie życie

Zdrowie roślin ma wpływ nie tylko na środowisko, gospodarkę i europejski łańcuch żywnościowy, ale także na naszą teraźniejszość i przyszłość. Dbając o zdrowie roślin, chronimy życie. Dlatego z dumą patrzymy na zaangażowanie Europejczyków w ten temat, czego dowodem jest bezprecedensowy udział państw członkowskich w kampanii #PlantHealth4Life – powiedział Tobin Robinson, kierownik Działu EFSA ds. Roślin.

W tym roku kampania skierowana jest w szczególności do:

Osób podróżujących poza granice Unii Europejskiej

Podróżujesz poza granice UE? Jeśli podczas swoich zagranicznych przygód znajdziesz egzotyczną roślinę, która skradnie Twoje serce, zrób jej zdjęcie – nie zabieraj nasion ani żadnych jej części w podróż powrotną. Przewożąc w bagażu rośliny, ich części lub nasiona, możesz zabrać ze sobą pasażerów na gapę – nieznane w Europie szkodniki i choroby roślin.

Rodziców

Warto rozmawiać o znaczeniu roślin ze swoimi dziećmi, aby sprawić, że przedstawiciele młodszego pokolenia staną się ambasadorami swojego zdrowia.

Entuzjastów roślin

Agrofagi mogą się również przedostawać przez granice Europy na roślinach, które kupujemy do naszych domów i ogrodów. Wówczas, gdy nie zostały sprawdzone i nie posiadają odpowiednich certyfikatów. Gdy kupujesz w sieci rośliny spoza terytorium Unii Europejskiej, upewnij się, że pochodzą ze sprawdzonych źródeł i posiadają świadectwo fitosanitarne.