Czy biometan stanowi klucz do transformacji energetycznej?

Małe oczyszczalnie, Małe oczyszczalnie i biogazownie

Wśród kluczowych czynników które mogłyby ułatwić rozwój produkcji biometanu w Polsce są dotacje i dostęp do finansowania, uproszczenie oraz stabilność przepisów administracyjnych. Polska jest jednym z krajów o największym potencjale produkcji biometanu w Unii Europejskiej – wynika z raportu „Biometan w Polsce. Rosnąca rola biometanu w transformacji energetycznej” opracowanego przez Strategy& w Polsce.

Efektywne zrealizowanie transformacji w kierunku zielonej energii będzie kluczowe dla utrzymania konkurencyjności gospodarek w Polsce i Europie. Wśród odnawialnych źródeł energii szczególną rolę może odegrać biometan – jako ekologiczna alternatywa dla tradycyjnego gazu ziemnego. Mimo to, rozwój biometanu w Polsce nie przebiega tak dynamicznie, jak by mogło się wydawać. Niedostateczny klimat inwestycyjny, który mógłby się opierać na krajowej strategii dla biogazu i biometanu, podobnie jak to ma miejsce w przypadku Polskiej Strategii Wodorowej do 2030 roku czy Programu polskiej energetyki jądrowej, ogranicza zainteresowanie. Tylko 22 proc. podmiotów na polskim rynku biogazu bierze pod uwagę poszerzenie swojej działalności o produkcję biometanu – mówi Wojciech Słowiński, partner Strategy& w Polsce.

Obecnie biogaz produkowany jest w ok. 380 instalacjach o sumarycznej mocy elektrycznej około 280 MW. Największy udział w całości stanowią biogazownie komunalne. Polska posiada jednak znacznie większe możliwości, potencjalnie na ponad 300 dużych oraz ok. 800 średnich instalacji. Jedynie około 3 proc. całkowitego potencjału produkcji biogazu jest obecnie wykorzystywane.  

Czy warto postawić na biometan?

Ogromną szansą dla naszego kraju na dogonienie europejskich liderów może być postawienie na biometan. Polska dysponuje jednym ​z największych zasobów użytecznych biogazowo substratów w Unii – dotyczy to zarówno wsadu do produkcji biometanu ​w wyniku oczyszczania biogazu ​z procesu fermentacji metanowej, ​jak również, w dłuższym horyzoncie czasowym, gazyfikacji. W zakresie fermentacji metanowej największymi źródłami surowca w Polsce są sektor rolniczy oraz komunalny. 

Polska, z istniejącym zapotrzebowaniem na gaz ziemny i potencjałem jego wzrostu w kontekście dekarbonizacji transportu, a także dobrze rozwiniętą infrastrukturą przesyłową, mogłaby być obiecującym miejscem do inwestowania w biometan. Mimo tych atutów, wciąż niewielka część ankietowanych wyraża zainteresowanie rozszerzeniem swojego łańcucha produkcji biogazu o biometan. Tylko jedna piąta respondentów wskazuje brak długoterminowej strategii jako główną przeszkodę. Niemal wszystkie główne wyzwania hamujące rozwój biometanu w kraju można by rozwiązać poprzez wprowadzenie spójnej krajowej polityki biogazowej. Taka strategia na rzecz biometanu miałaby za zadanie określić cele i metody przezwyciężenia istniejących przeszkód dla rozwoju tego rynku – mówi Bartosz Safiejko, dyrektor Strategy& w Polsce.

Trzy istotne problemy

Najistotniejsze problemy, które wpływają na brak odpowiedniego klimatu do inwestowania w biometan ​w Polsce to:​ 

  • bariery administracyjne i regulacyjne;​ 
  • brak odpowiednich systemów wsparcia budowy instalacji i produkcji biometanu;​ 
  • opór społeczny.​ 

Tylko 72 proc. ankietowanych ocenia zainteresowanie biometanem wśród potencjalnych odbiorców gazu jako średnie lub niskie​. Jednocześnie aż 82 proc. oceniło świadomość społeczną w zakresie biometanu jako znikomą​. Wszystkie wskazane powyżej bariery ​i okoliczności powodują, że zdaniem zdecydowanej większości respondentów biometan zanotuje jedynie niewielki wzrost do 2030 r. Wskazują oni, że największe szanse na rozwój produkcji mają duże podmioty. Takie, które mają wystarczające zasoby, ​by przynajmniej częściowo poradzić sobie ​z przezwyciężeniem istniejących wyzwań. Realizację potencjału produkcyjnego Polski i odpowiadający temu udział w spełnieniu celów produkcyjnych dla UE wynikających z REPowerEU (bo własnego celu jeszcze nie określiliśmy) przewiduje jedynie 12 proc. respondentów.​

O badaniu:

Celem badania jest zrozumienie, jak podmioty działające obecnie na rynku biogazowym postrzegają potencjał biometanu w kontekście przyszłej transformacji energetycznej. Grupa badawcza składała się z 50 podmiotów działających na rynku biogazu lub biometanu w Polsce co stanowi około 10 proc. całego rynku.