PPWR od 12 sierpnia to rewolucja opakowaniowa, której większość firm jeszcze nie zauważyła

Za dwa miesiące wejdzie w życie rozporządzenie, które nie potrzebuje polskiej ustawy, nie ma okresu przejściowego i obejmuje każdą firmę, która używa opakowań trafiających na rynek Unii Europejskiej. Dotyczy zarówno małej restauracji, importera z Chin, sklepu internetowego sprzedającego kosmetyki, jak i dużych firm produkcyjnych. Od 12 sierpnia 2026 roku naruszenie jego przepisów będzie naruszeniem prawa unijnego.

Rozporządzenie opakowaniowe (rozporządzenie UE 2025/40) to jeden z najważniejszych aktów prawnych Europejskiego Zielonego Ładu w obszarze opakowań. Choć weszło w życie w lutym 2025 roku, jego kluczowe przepisy zaczną być stosowane już za 2 miesiące. I właśnie dlatego moment jest krytyczny, bo wiele firm w Polsce nadal traktuje PPWR jak odległą regulację ESG, a nie jak wiążące prawo produktowe z konkretną datą graniczną.

Czym PPWR różni się od wszystkiego, co było do tej pory?

Kluczowa różnica tkwi w formie prawnej, gdyż poprzednia regulacja to była dyrektywa 94/62/WE i wymagała implementacji do prawa krajowego. Każde państwo tłumaczyło jej zapisy na własną ustawę, wprowadzało odstępstwa, opóźniało wdrożenie. PPWR jest rozporządzeniem. Obowiązuje bezpośrednio i jednakowo we wszystkich 27 państwach UE, bez potrzeby tworzenia polskiego odpowiednika. Odstępstwa krajowe mają być wyjątkiem, a nie regułą. Na marginesie takie odstępstwa ma wprowadzać ustawa zmieniająca obecnie obowiązującą ustawę o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, której projekt znany jest jako UC100, czyli ustawę zmieniającą polski system rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

Jednak co do zasada, to właśnie forma rozporządzenia unijnego, o tyle zmienia wszystko, że firmy nie mogą czekać na polskie przepisy wykonawcze ani liczyć na opóźnienia. Jeśli opakowanie wprowadzone na rynek po 12 sierpnia nie spełnia wymagań PPWR, jest niezgodne z prawem unijnym od razu i niezależnie od tego, co zrobi lub czego nie zrobi polski ustawodawca.

Co wchodzi w życie już teraz?

Pierwsza fala obowiązków, która startuje 12 sierpnia, koncentruje się na bezpieczeństwie chemicznym i dokumentacji. Zakaz dotyczy stosowania substancji z grupy PFAS w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością. To uderza bezpośrednio w gastronomię, catering i food delivery: papierowe kubki, pojemniki na wynos, opakowania do kanapek. Wiele z tych produktów zawiera substancje fluorowane właśnie po to, żeby były odporne na tłuszcz i wilgoć. Od sierpnia alternatywa musi być gotowa.

Równolegle pojawia się obowiązek wystawienia Unijnej Deklaracji Zgodności (DoC) dla każdego typu opakowania. Nie jest to dokument ogólny dla całej firmy tylko musi być opracowany osobno dla każdego rodzaju opakowania. Producent z portfolio 200 rodzajów opakowań musi przygotować 200 deklaracji. Co istotne, pod deklaracją podpisuje się konkretna osoba fizyczna, która ponosi za jej treść osobistą odpowiedzialność prawną.

Rozporządzenie wprowadza też zakaz tzw. nadmiernych opakowań zbiorczych i transportowych, które nie pełnią żadnej realnej funkcji ochronnej. To koniec opakowań, w których czasem 40-50% przestrzeni jest pustej, ale za to konsument ma wrażenie, że produkt jest duży. Jeśli produkt w kartonie pływa w dużej ilości wolnej przestrzeni, a kartonu dałoby się użyć mniejszego bez uszczerbku dla bezpieczeństwa towaru, to takie opakowanie nie spełnia norm.

Klasy recyklowalności i co z nich wynika

PPWR wprowadza nowy system klasyfikacji opakowań od klasy A (najlepsza recyklowalność) do klasy E. Każde opakowanie wprowadzane na rynek musi zostać sklasyfikowane. To nie jest dobrowolna deklaracja producenta wymaga udokumentowania i wpisu do ewidencji. Klasa E oznacza praktyczny zakaz wprowadzania na rynek od 2030 roku, więc firmy, które teraz dopiero zaczynają klasyfikować swoje portfolio, mogą mieć za mało czasu na przeprojektowanie opakowań przed tą datą.

Tutaj warto pamiętać, że wytyczne do PPWR z marca 2026 r. stwierdzają, że: „Producenci nie muszą przeprowadzać procedury oceny zgodności zgodnie z art. 38 oraz załącznikiem VII PPWR w zakresie recyklingowalności do czasu wejścia w życie aktów delegowanych na podstawie art. 6 ust. 4 PPWR”, a te nie zostały jeszcze określone. Przewiduje się, że pojawią się do 1 stycznia 2028 r. Po ich wejściu w życie przedsiębiorstwa będą miały 24 miesiące na dostosowanie się, czyli do 1 stycznia 2030 r. Wytyczne wskazują również, że w tym okresie przejściowym producenci muszą spełniać jedynie istniejące wymagania wynikające z dyrektywy PPWD oraz normy zharmonizowanej EN 13430:2004 „Wymagania dotyczące opakowań odzyskiwanych poprzez recykling materiałowy”. Innymi słowy, nadal obowiązuje obecne podejście.

Kto podlega rozporządzeniu?

Zakres podmiotowy PPWR jest szerszy niż większość firm się spodziewa. Obejmuje oczywiście producentów opakowań i wytwórców produktów w opakowaniach. Ale obejmuje też importerów, jeśli firma sprowadza towary spoza UE (z Chin, Turcji, USA), staje się w świetle PPWR „producentem opakowania” i przejmuje pełną odpowiedzialność za jego zgodność. Obejmuje platformy e-commerce, operatorów fulfillmentu, gastronomię, catering. Jeśli firma wprowadza na rynek unijny jakikolwiek produkt w opakowaniu, to PPWR ją dotyczy. Bez względu na liczbę zatrudnionych.

Jakie konsekwencje za brak zgodności?

Sankcje za naruszenie PPWR mogą sięgać milionów złotych. Dodatkowo grozi wycofanie całej partii produktów z rynku UE oraz utrata kontraktów z sieciami handlowymi. Sieci same podlegają rozporządzeniu i będą weryfikować swoich dostawców. W przypadku towarów sprowadzanych z Azji nieprzygotowanie do PPWR może oznaczać zatrzymanie towaru na granicy UE lub odmowę przyjęcia dostawy przez dystrybutora.

Co zrobić przed sierpniem 2026 r.?

Na dziś, priorytetem jest audyt portfela opakowań weryfikacja składu, możliwości recyklingu, potrzebnych certyfikacji oraz sprawdzenie czy parametry masy i objętości spełniają wymóg minimalizacji. Firmy importujące towary spoza UE powinny niezwłocznie skontaktować się z dostawcami w sprawie dokumentacji technicznej. Bez niej import może okazać się niemożliwy po 12 sierpnia. W efekcie widać, że PPWR to nie kolejny raport, który można opisać w strategii i odłożyć na półkę. To twarde prawo produktowe z terminem, po którym nie ma taryfy ulgowej.

Źródła: