by 
Zużyty olej kuchenny (UCO) to surowiec o ogromnym potencjale recyklingowym, który wciąż pozostaje niedoceniony w systemach selektywnej zbiórki odpadów. Tymczasem jego właściwe zagospodarowanie może znacząco poprawić wskaźniki odzysku gmin. Dla porównania – jedna pełna butelka zużytego oleju kuchennego wagowo odpowiada aż 75 pustym puszkom po napojach o pojemności 500 ml. Aby zebrać taką liczbę puszek, potrzeba znacznie więcej czasu niż na wypełnienie jednej butelki olejem. To pokazuje, że UCO może stać się kluczowym elementem bilansu recyklingowego i warto włączyć go do systemów selektywnej zbiórki odpadów.
Zgodnie z unijnymi wymaganiami, do 2025 roku Polska musi osiągnąć 55 procent poziomu recyklingu odpadów komunalnych, a do 2035 roku – 65 procent. Największym wyzwaniem w realizacji tych celów pozostaje zbiórka odpadów organicznych, takich jak odpady kuchenne i zielone. Mimo ich dużego udziału wagowego w systemie gospodarki odpadami, ich selektywne zagospodarowanie wciąż jest ograniczone. Brak rozwiniętej infrastruktury sprawia, że wiele z nich, w tym zużyty olej kuchenny, trafia do kanalizacji lub frakcji zmieszanej, zamiast do recyklingu.
Recykling zużytego oleju kuchennego – nowa szansa dla gmin
W odpowiedzi na zmieniające się regulacje, samorządy poszukują nowych rozwiązań wspierających recykling. Jednym z nich jest selektywna zbiórka zużytego oleju kuchennego, który może zostać poddany recyklingowi i wykorzystany m.in. do produkcji biopaliw.
– Niestety, obecnie większość zużytego oleju spożywczego trafia do kanalizacji, powodując poważne problemy w funkcjonowaniu systemów oczyszczania ścieków i generując dodatkowe koszty konserwacji sieci – tłumaczy Małgorzata Rdest, wiceprezes EMKA i inicjatorka projektu Olejomaty.
W Europie systemy zbiórki UCO działają głównie w sektorze gastronomicznym, gdzie przedsiębiorstwa mają obowiązek posiadania umowy na jego odbiór. Jednak w gospodarstwach domowych wciąż brakuje systemowych rozwiązań w tym zakresie. Samorządy mogą wypełnić tę lukę, wprowadzając selektywną zbiórkę oleju kuchennego i angażując społeczność lokalną poprawić w ten sposób swoje statystyki recyklingu. Co ważne, rozwiązanie to pomaga ograniczyć problemy związane z nieprawidłową utylizacją oleju. Dodatkowo zmniejsza koszty konserwacji sieci kanalizacyjnej, ponieważ tłuszczowe zatory to jeden z głównych powodów awarii w systemach wodno-kanalizacyjnych.
Zużyty olej spożywczy, jako odpadowa frakcja bio, może zostać uwzględniony w raportach gmin jako element podnoszący poziom odzysku odpadów komunalnych.
Olejomaty – innowacyjne rozwiązanie w recyklingu UCO
W Polsce dynamicznie rozwija się system Olejomatów – specjalnych automatów do zbiórki zużytego oleju kuchennego. Są one już dostępne w blisko 40 gminach, a ich liczba stale rośnie. Przykładem skutecznych wdrożeń jest gmina Redzikowo, która jako pierwsza w Polsce uruchomiła ten model zbiórki w czerwcu 2024 roku. W lutym 2025 roku podobne rozwiązanie wdrożyło dziesięć gmin wokół Poznania. Olejomaty są również dostępne w nadmorskich miejscowościach, takich jak Hel, gdzie odpowiednia gospodarka odpadami ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza w sezonie turystycznym.
System Olejomatów jest wygodny dla mieszkańców – nie wymaga specjalnych przygotowań ani dodatkowych działań. Zużyty olej można po prostu przynieść w plastikowej butelce i wrzucić do urządzenia, co ułatwia selektywną zbiórkę i zwiększa jej efektywność.
