by Choć jeszcze przed wdrożeniem system kaucyjny cieszył się w Polsce bardzo wysoką akceptacją społeczną, dziś wywołuje mieszane reakcje. W mediach społecznościowych pojawiają się zarówno głosy poparcia, jak i krytyczne komentarze czy memy.
Skąd taka rozbieżność między deklaracjami a rzeczywistym zachowaniem konsumentów? Kluczowe okazuje się rozróżnienie między poparciem dla idei a realnym działaniem.
Mieliśmy poziom akceptacji dla systemu kaucyjnego rzędu 84 proc. To imponujące, ale czym innym jest zgoda na ideę, a czym innym codzienne oddawanie opakowań – zauważa w podcaście ecoekonomia.pl realizowanym wspólnie z Kaucja.pl Arkadiusz Wódkowski z Centrum Analiz Marketingowych Akademii Leona Koźmińskiego.
Dane rynkowe pokazują, że choć aż 80 proc. badanych deklarowało chęć uczestnictwa w systemie, faktycznie robi to około 35 proc. konsumentów. Zdaniem eksperta nie oznacza to porażki projektu.
To naturalny etap. Konsument dopiero oswaja się z nową codziennością. Potrzebujemy czasu i cierpliwości – mówi Wódkowski. – Wskaźniki zwrotów rosną z miesiąca na miesiąc, a dynamika tygodniowa sięga nawet 30 proc., co świadczy o stopniowym przyswajaniu nowych nawyków.
Wygoda ponad wszystko
Jednym z głównych wyzwań pozostaje wygoda. Problemy z dostępnością punktów zwrotu, awarie automatów czy kolejki skutecznie zniechęcają użytkowników.
Jeśli konsument trzy razy z rzędu nie będzie mógł oddać opakowania, po prostu się zniechęci – podkreśla Wódkowski.
Równie istotne są bariery przestrzenne – wielu Polaków wskazuje brak miejsca w mieszkaniach na przechowywanie opakowań. Nie bez znaczenia jest także poziom wiedzy. Ponad 40 proc. Polaków nie wie, że opakowania można zwracać również przy kasie, a nie tylko w automatach. To pokazuje, jak ważna pozostaje edukacja.
– Nie można poprzestać na jednej kampanii. Potrzebna jest konsekwencja i lepsze dopasowanie komunikatów do różnych grup – zaznacza ekspert.
Szczególnie interesujące są postawy młodych konsumentów. Z badań jakościowych wynika, że choć rozumieją oni ideę systemu, często nie angażują się w jego praktyczne funkcjonowanie. Dla wielu z nich 50 groszy jest już mentalnie wliczone w cenę produktu. Kluczowa staje się wygoda, nie ideologia. To pokolenie oczekuje rozwiązań intuicyjnych, szybkich i bezproblemowych – takich, które działają od razu, bez czytania instrukcji.
Przyda się ekonomia behawioralna
Ekspert wskazuje, że przyszłość systemu zależy od umiejętnego wykorzystania narzędzi ekonomii behawioralnej.
– Trzeba delikatnie „szturchnąć” konsumenta. Przykłady z innych krajów, jak możliwość przekazania kaucji na cele charytatywne, pokazują, że odpowiednie bodźce mogą znacząco zwiększyć zaangażowanie – ułatwić decyzję i uczynić ją naturalną – mówi Wódkowski.
Nieoczywistym źródłem wiedzy o problemach systemu są… memy. To darmowe insighty konsumenckie. Pokazują, co naprawdę irytuje użytkowników. Zamiast je ignorować, operatorzy powinni je analizować i traktować jako wskazówki do usprawnień.
Ostatecznie sukces systemu kaucyjnego nie zależy wyłącznie od regulacji czy infrastruktury, ale od codziennych decyzji milionów konsumentów.
Jeśli zapewnimy im prostotę i wygodę, sami będą to robić – i jeszcze zachęcać innych – podsumowuje Arkadiusz Wódkowski.
Problem niewystarczającej edukacji dostrzegają także operatorzy systemu. Coraz częściej decydują się oni na podejmowanie działań pomagających konsumentom zrozumieć, jak działa i na czym tak naprawdę polega system kaucyjny.
– Uruchomiamy stronę edukaucja.pl, na której wszyscy zainteresowani znajdą odpowiedzi na pytania lub wyjaśnienie wątpliwości związanych z działaniem systemu – mówi Piotr Okurowski, prezes spółki Kaucja.pl Krajowy System Kaucyjny. – Wspólnie z redakcją ecoekonomia.pl przygotowujemy cykl podcastów „Edukaucja.pl – system kaucyjny bez fikcji”.
W każdym z odcinków zapraszani eksperci rozwiewają wątpliwości dotyczące funkcjonowania systemu.
– Nie zamykamy się na osoby związane z systemem. Wśród gości pojawią się dziennikarze czy eksperci zajmujący się komentowaniem życia społecznego w Polsce. Dzięki temu rozmowy pokażą różny punkt widzenia i dostarczą konsumentom rzetelnych i praktycznych informacji – dodaje Piotr Okurowski.
