by 
Unijne rozporządzenie dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) ma stać się jednym z najbardziej przełomowych aktów prawnych dla sektora spożywczego i opakowaniowego w Europie. Choć jego cele środowiskowe – ograniczenie ilości odpadów oraz rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym – są szeroko popierane przez biznes, przedsiębiorcy coraz wyraźniej wskazują na skalę inwestycji oraz ryzyko zbyt szybkiego wdrażania nowych obowiązków.
Jak podkreślają przedstawiciele branży, skala zmian wykracza daleko poza standardową aktualizację regulacyjną.
– PPWR jest dla mnie rewolucyjnym rozporządzeniem. To nie jest ewolucja, to rewolucja – komentuje Piotr Romańczuk, dyrektor ds. zrównoważonego rozwoju i środowiska w grupie Maspex. – To regulacja, która obejmuje producentów, dystrybutorów i handel. W praktyce dotyka całego łańcucha wartości i każdego produktu wprowadzanego na rynek.
PPWR jak system kaucyjny dla całej Europy
Skala transformacji wynikająca z PPWR może być porównywalna do wdrażania systemów kaucyjnych – z tą różnicą, że obejmuje jednocześnie wszystkie rodzaje opakowań i wszystkie rynki Unii Europejskiej.
– Z punktu widzenia producenta to regulacja, która wymusza przebudowę sposobu funkcjonowania firmy praktycznie w każdym obszarze działalności. Mówimy o zmianach w projektowaniu opakowań, logistyce, raportowaniu, inwestycjach technologicznych i organizacji łańcuchów dostaw – wskazuje Romańczuk
Ekspert przypomniał, że podobne doświadczenia rynek przechodzi obecnie przy wdrażaniu systemu kaucyjnego, którego koszty w perspektywie kilku lat sięgają miliardów złotych i ostatecznie znajdują odzwierciedlenie w cenach produktów.
Reuse – największa zmiana systemowa
Jednym z najbardziej wymagających elementów PPWR są obowiązki dotyczące zwiększenia udziału opakowań wielokrotnego użytku, szczególnie w logistyce i dystrybucji. Rozporządzenie zakłada, że do 2030 r. co najmniej 40 proc. opakowań transportowych i handlowych powinno funkcjonować w systemach ponownego użycia. W praktyce oznacza to konieczność budowy zupełnie nowych modeli operacyjnych obejmujących zbiórkę opakowań, transport zwrotny, ich mycie, kontrolę jakości oraz ponowne wprowadzanie do obrotu. Dla producentów żywności nie jest to jedynie zmiana rodzaju opakowania, lecz głęboka przebudowa całych łańcuchów dostaw.
– Z punktu widzenia firmy opakowaniowej czy producenta napojów to jest gigantyczna inwestycja – zaznaczył Romańczuk. – Systemy reuse wymagają nowej infrastruktury logistycznej, automatyzacji procesów i wdrożenia nowych standardów operacyjnych na wszystkich rynkach, na których działamy.
Jak dodał, regulacja oddziałuje równocześnie na wszystkie segmenty działalności przedsiębiorstw.
– PPWR dotyka nas w każdym obszarze – od napojów, przez produkty suche, po dania gotowe czy alkohole. Na każdym rynku, gdzie funkcjonujemy – podkreślił.
Koszty takich zmian liczone są w miliardach euro w skali europejskiej gospodarki. Okres ich zwrotu w wielu przypadkach wykracza poza perspektywę roku 2030.
Zakazy opakowań i presja inwestycyjna
Dodatkowe wyzwania wiążą się z planowanym ograniczeniem części jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych, w tym folii termokurczliwej stosowanej w multipakach produktów spożywczych i napojów. Zdaniem branży rozwiązania alternatywne nie są jeszcze dostępne w skali przemysłowej, a ich zbyt szybkie wycofanie może prowadzić do wzrostu kosztów logistycznych oraz spadku efektywności transportu.
Równolegle przedsiębiorstwa muszą przygotować się na nowe obowiązki raportowe oraz rosnące wymagania dotyczące udziału recyklatu w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.
– Już dziś pojawia się pytanie, skąd branża ma pozyskać odpowiedniej jakości recyklat dopuszczony do kontaktu z żywnością Technologie dopiero się rozwijają, a jednocześnie bezpieczeństwo żywności musi pozostać absolutnym priorytetem – zwracał uwagę Romańczuk.
Kluczowe będą przepisy wykonawcze
Choć PPWR jako rozporządzenie unijne będzie stosowane bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich i nie wymaga implementacji do prawa krajowego, realny sposób funkcjonowania nowych obowiązków dopiero się kształtuje. Obecnie trwają konsultacje aktów delegowanych i wykonawczych Komisji Europejskiej, które określą szczegółowe metodologie obliczeń, definicje systemów ponownego użycia, zasady raportowania oraz wymagania techniczne dla opakowań. To właśnie te przepisy zdecydują o praktycznej sprawności całej regulacji oraz o tym, czy transformacja opakowaniowa będzie możliwa do wdrożenia bez zakłóceń dla rynku i europejskich łańcuchów dostaw.
