by 
Globalny rynek biometanu osiągnie wartość 5,5 mld USD do końca 2032 roku. W samej Europie łączna produkcja biogazu i biometanu wyniosła 234 TWh/22 mld m3 w 2023 roku. Dlatego rozwój tego surowca w Polsce to kluczowy element transformacji energetycznej. To także znaczący krok w kierunku osiągnięcia celów neutralności klimatycznej, które wyznaczone zostały przez Unię Europejską.
Biometan jest niskoemisyjną alternatywą dla gazu ziemnego, którego wykorzystanie, według raportu IEEFA, sięga ponad 450 mld m3. Redukcja wykorzystania gazu ziemnego odpowiada pilnym wyzwaniom środowiskowym, gdyż pozwala na redukcję emisji gazów cieplarnianych (o 55 proc. do 2030 w porównaniu z poziomem z 1990 roku). Pozwala także zbudować bardziej odporną, konkurencyjną i zrównoważoną gospodarkę polską i europejską.
Biometan: rynek o wartości 5,5 mld USD
Prognozy wskazują, że globalny rynek biometanu osiągnie wartość 5,5 mld USD do 2032 roku, z roczną stopą wzrostu (CAGR) wynoszącą 5,7 proc. w latach 2023–20321. W Europie CAGR dla rynku biometanu wynosi 8-10 proc., co czyni ten region jednym z liderów w adopcji tej technologii. Łączna produkcja biogazu i biometanu w Europie w 2023 r. wyniosła 234 TWh/22 mld m3. Dodatkowo Unia Europejska, w ramach REPowerEU planuje zwiększenie produkcji biometanu do 35 mld m³ rocznie do 2030 roku. W tym celu oferuje subsydia i wsparcie finansowe nakładów inwestycyjnych na poziomie 37-83 mld EUR2.
– Polska dysponuje dużymi zasobami substratów organicznych takich, jak odpady rolnicze, spożywcze czy komunalne. Dzięki nim produkcja biometanu może rosnąć ponad 20 proc. rocznie. Zgodnie z szacunkami Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi i NCBR dostępność substratu w Polsce umożliwia zasilenie biogazowni o łącznej mocy 2 GW. To pozwoliłoby produkować do 8 mld m3 biometanu rocznie. Transformacja energetyczna do niskoemisyjnego gazu mogłaby zmniejszyć emisję CO2 ponad 12 mln ton rocznie oraz produkować do 60 mln ton pofermentu, który dzięki wysokiej wartości nawozowej może ograniczyć potrzebę stosowania nawozów sztucznych – mówi Wojciech Marcińczyk, partner Zarządzający GREEN2 Energy Transition.
Dlaczego w Polsce funkcjonuje tak mało biogazowni?
Na koniec 2023 roku było ich około 400, podczas gdy w Niemczech jest ich około 11 tysięcy. Przyczyną jest wydłużony proces administracyjny oraz niewystarczające wsparcie infrastrukturalne, takie jak dostęp do sieci gazociągów oraz do subsydiów Unii Europejskiej.
Projekty biometanowe charakteryzują się wysoką opłacalnością, osiągając marżę EBITDA na poziomie 30-50 proc. Jest to możliwe dzięki niskim kosztom surowców, często stanowiących odpady organiczne. Także dzięki wsparciu mechanizmów regulacyjnych. Kluczową rolę odgrywają w tym zakresie certyfikaty oraz produkty pochodne związane z korzyściami środowiskowymi wynikającymi z produkcji biometanu. Są to m.in. gwarancje pochodzenia, zielone certyfikaty czy kredyty węglowe. Europejski system handlu emisjami dodatkowo zwiększa konkurencyjność biometanu wobec gazu ziemnego, ponieważ stanowi on źródło energii neutralnej pod względem emisji CO₂.
Polska jako eksporter biometanu
Polska, inwestując w infrastrukturę biometanową oraz rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym, może stać się w długim okresie eksporterem biometanu. Do Polski napływają już środki z KPO, które poprzez BGK, czy też NFOŚiGW, są dystrybuowane do projektów transformacji energetycznej. Celem tych projektów jest przyspieszenie dekarbonizacji gospodarki oraz zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego kraju.
– W zasadzie, w Polsce brakuje jedynie silnego gracza z sektora energetycznego, który wykorzystując efekt skali, stałby się lokomotywą biometanowej transformacji energetycznej. Posiadając lub szybko zdobywając doświadczenie oraz wysoką jakość współpracy z lokalnymi społecznościami i władzami samorządowymi, miałby on ułatwiony proces uzyskiwania pozwoleń administracyjnych, a także dostęp do sieci gazowych i elektroenergetycznych – podkreśla Wojciech Marcińczyk.
Przewaga konkurencyjna w sektorze zeroemisyjnej energii coraz częściej opiera się na zaawansowanych technologiach. Są to systemy oczyszczania biogazu, membrany czy rozwiązania umożliwiające wtłaczanie biometanu do sieci. Kluczowym elementem strategii rozwoju sektora biometanowego jest inwestowanie w innowacyjne technologicznie rozwiązania i podmioty zajmujące się produkcją infrastruktury biometanowej lub alternatywnie rozwijanie własnych zasobów w tym obszarze.
Biometan: kluczowy jest efekt skali
Z uwagi na fakt, że infrastrukturalne projekty biometanowe charakteryzują się wysoką kapitałochłonnością, na poziomie 8-10 mln euro na 1 MWe, to kluczowym znaczeniem staje się osiągnięcie efektu skali oraz kontrola nad strategicznym łańcuchem dostaw. Umiejscowienie produkcji i rozwijanie technologii biometanowej w Polsce pozwoliłoby nie tylko zoptymalizować koszty i zwiększyć efektywność inwestycji. Wzmocniłoby także krajowy sektor badawczo-rozwojowy (R&D) oraz centra kompetencji. To z kolei mogłoby przełożyć się na uniezależnienie od zagranicznych dostawców technologii w zakresie produkcji, skraplania czy też transportu biometanu.
Wartym zaadresowania jest również coraz silniej zarysowujący się w Europie trend wzrostu liczby godzin z ujemnymi cenami energii. Według Montel Analytics w Wielkiej Brytanii w 2024 roku było to 176 godzin, w Polsce 197, w Niemczech 450. Liczby te stale rosną. Przy braku mechanizmów reagowania po stronie popytu, odpowiedzią na to stają się inwestycje w magazyny energii, które będą zarabiać poprzez arbitraż cenowy i usługi systemowe. Aurora Energy Research prognozuje, że do 2030 r. moce zainstalowane w bateryjnych magazynach w Europie wzrosną do ponad 50 GW. Będzie to wiązało się nakładami inwestycyjnymi na poziomie ok. 80 mld euro. Szacunki skutecznego zbilansowania krajowych sieci energetycznych do 2030 r., to około 200 GW mocy magazynów energii.
Do czasu rozpoczęcia wytwarzania energii z atomu, biometan może doskonale odpowiadać na zapotrzebowanie w osiąganiu celów związanych z OZE, redukcją emisji i rozwojem biopaliw (powiązanie z Narodowymi Celami Wskaźnikowymi). Jednocześnie realizując cele klimatyczne Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu (do 2030 redukcja GHG o 50,4 proc., udział OZE w elektroenergetyce 56,1 proc., w ciepłownictwie 35,2 proc. w transporcie 17,7 proc.) oraz Porozumienia Paryskiego.
Szanse związane z rozwojem energii z biometanu znacząco przewyższają wyzwania. Stwarza to wyjątkową okazję, żeby w szeroko rozumianej branży OZE rozwijać perspektywiczne projekty na rzecz zrównoważonego rozwoju, czyniąc sektor biometanowy jednym z najbardziej perspektywicznych obszarów inwestycyjnych w Polsce.
