Licznik AFIR: przed Polską wiele wyzwań w zakresie elektromobilności

Polskie Stowarzyszenie Nowej Mobilności (PSNM) uruchomiło Licznik AFIR. Jest to narzędzie do monitorowania wypełniania przez Polskę celów rozporządzenia w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych. Przed naszym krajem mnóstwo pracy – musimy zwiększyć moc ogólnodostępnych stacji ładowania aut ponad 6-krotnie.

Od 13 kwietnia tego roku we wszystkich państwach członkowskich zaczęto stosować przepisy AFIR. Jest to Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1804 w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych. Zgodnie z nim, łączna moc infrastruktury ładowania w krajach UE powinna zostać dostosowana do liczby zarejestrowanych EV. Z kolei wzdłuż Transeuropejskiej Sieci Transportowej (TEN-T) ma powstać odpowiednia liczba stref ładowania. 

Cel na 2025 r. zrealizowany w 8 proc.

Polskie Stowarzyszenie Nowej Mobilności (wcześniej PSPA – Polskie Stowarzyszenie Paliw Alternatywnych) uruchomiło „Licznik AFIR”, który będzie monitorował wypełnianie przez Polskę celów rozporządzenia. Wynika z niego, że moc ogólnodostępnych stacji ładowania samochodów elektrycznych w Polsce musi wzrosnąć ponad 6-krotnie w mniej niż 7 lat. Wyznaczony na rok 2025 obowiązek instalacji stref ładowania dla elektrycznych samochodów osobowych i dostawczych wzdłuż sieci bazowej TEN-T został do tej pory zrealizowany w zaledwie 8 proc. 

– AFIR ma dla Polski kluczowe znaczenie, ponieważ infrastruktura ładowania w naszym kraju rozwija się zbyt wolno. Ale realizacja celów rozporządzenia to również bardzo poważne wyzwanie, wymagające aktywnego zaangażowania wszystkich kluczowych interesariuszy, w tym administracji centralnej, całego szeregu urzędów i instytucji (w tym NFOŚiGW, GDDKiA czy UDT), sektora elektroenergetycznego czy branży nowej mobilności. Aby zmotywować ich do działania i pokazać skalę stojącego przed Polską wyzwania, PSNM uruchomiło „Licznik AFIR”. To cyklicznie aktualizowane narzędzie online. Za jego pomocą będziemy informować na bieżąco o aktualnym stopniu wypełnienia celów wynikających z nowego rozporządzenia – powiedział podczas konferencji „TransAFIRmacja. Przyszłość zrównoważonego transportu w Polsce” Maciej Mazur, dyrektor zarządzający PSNM.  

Łączna moc stacji ładowania musi wzrosnąć

„Licznik AFIR” obejmuje trzy główne kategorie obowiązków. Pierwszym z nich jest konieczność dostosowania łącznej mocy stacji ładowania na każdy zarejestrowany samochód z napędem elektrycznym (1,3 kW w przypadku BEV i 0,8 kW w przypadku PHEV).  

– Uwzględniając prognozy rozwoju floty samochodów całkowicie elektrycznych w Polsce i aktualną, łączną moc stacji ładowania funkcjonujących w naszym kraju (tj. ok. 234 MW), wspomniana moc powinna się zwiększyć o niemal połowę w mniej niż dwa lata. Biorąc pod uwagę dotychczasowe tempo rozbudowy infrastruktury i liczne bariery (w tym bardzo długi czas przyłączania stacji do sieci elektroenergetycznej) wypełnienie tego celu wydaje się na dziś bardzo mało prawdopodobne. Nie mówiąc już o kolejnych latach. Przykładowo, w roku 2030 łączna moc stacji powinna wzrosnąć ponad 6-krotnie, zaś do roku 2035 – w więc za niecałe 12 lat – ponad 15-krotnie – mówi Jan Wiśniewski, dyrektor Centrum Badań i Analiz PSPA.  

Obraz zawierający tekst, zrzut ekranu, Czcionka, diagram  Opis wygenerowany automatycznie

Brak infrastruktury ładowania wzdłuż sieci TEN-T

AFIR przewiduje również m.in. konieczność rozmieszczenia maksymalnie co 60 km wzdłuż sieci bazowej TEN-T stref ładowania. Każda o łącznej mocy co najmniej 400 kW, a do 2027 r. co najmniej 600 kW, na każdym kierunku podróży. Analogiczne cele dotyczą kompleksowej sieci TEN-T. Z „Licznika AFIR” wynika, że również w tym przypadku Polska jest bardzo daleko od wypełnienia celów rozporządzenia. Biorąc pod uwagę sieć bazową, obowiązki wynikające z AFIR w kontekście pokrycia sieci (na lata 2025 i 2027) są obecnie zrealizowane odpowiednio w ok. 8 proc. i 2 proc. 

Obraz zawierający tekst, diagram, linia, Czcionka  Opis wygenerowany automatycznie

„Licznik AFIR” prezentuje ponadto ogólną ocenę PSNM wypełnienia celów AFIR dla elektrycznych samochodów osobowych. Opiera się ona na współczynnikach: liczbie stacji w sieci TENT-T, które spełniają kryterium mocy, ale nie spełniają jeszcze kryterium odległości względem siebie. Także celach dotyczących minimalnego zagęszczenia infrastruktury. PSNM ocenia aktualny poziom wypełnienia obowiązków, w tym zakresie na 15 proc. (2025 r.) i 8,5 proc. (2027 r.). 

Obraz zawierający tekst, diagram, Czcionka, linia  Opis wygenerowany automatycznie

– AFIR wyznacza cele w obszarze infrastruktury dla elektrycznych pojazdów ciężkich. Przykładowo, do końca 2027 r. – a więc za mniej niż cztery lata – wzdłuż połowy sieci bazowej TEN-T będą musiały funkcjonować przeznaczone dla eHDV strefy ładowania o mocy co najmniej 2800 kW każda. Do 2030 r. moc każdej takiej strefy powinna wzrosnąć aż do 3600 kW. Obecnie Polska nie rozpoczęła w praktyce wypełniania obowiązków dotyczących rozbudowy infrastruktury dla zeroemisyjnych pojazdów ciężkich, poziom realizacji celów wynosi 0%, ponieważ żaden odcinek sieci TEN-T o minimalnej, wymaganej przez unijne regulacje długości, nie został pokryty strefami ładowania dla elektrycznych ciężarówek. Wzdłuż sieci TEN-T (kompleksowej) uruchomiono już jednak pierwszy HUB dla eHDV – mówi Piotr Ziółkowski z PSPA. 

Jakie wyzwania widzi branża nowej mobilności?

Dostosowanie otoczenia infrastrukturalnego Polski do unijnych regulacji wymaga zatem zdecydowanego przyspieszenia działań ułatwiających instalację stacji wysokich mocy.

– Podczas spotkania poznaliśmy opinie i plany dotyczące wdrażania założeń AFIR m.in. z strony Komisji Europejskiej, polskiej administracji rządowej czy też instytucji, których obowiązki związane są z rozbudową infrastruktury.  Swoje stanowisko zaprezentowała również branża. W kontekście AFIR potrzebne jest wprowadzenie zmian w polskim systemie regulacyjnym. Kluczowa jest zwłaszcza poprawa oferowanych przez OSD warunków przyłączeniowych stacji ładowania do sieci elektroenergetycznej oraz optymalizacja programów wsparcia i warunków przetargów ogłaszanych przez GDDiKA. Priorytetem powinno być też możliwie szybkie wdrożenie mechanizmów ułatwiających i stymulujących OSD do budowy infrastruktury przyłączeniowej dla stacji wysokich mocy, jak również mechanizmów koordynacyjnych między OSD oraz OOSŁ. Bez wprowadzenia tych i pozostałych, od dawna postulowanych przez branżę, zmian, Polska nie ma większych szans na wypełnienie wymogów AFIR w terminie i to również tym dalszym – mówi Aleksander Rajch, członek zarządu PSPA.