by 
Promowanie wzrostu gospodarczego i godnej pracy, ograniczenie ubóstwa, równouprawnienie płci oraz zmniejszenie nierówności – to obszary, w których UE poczyniła największe postępy w ciągu ostatnich pięciu lat – wynika ze sprawozdania Eurostatu. Większych postępów oczekuje się m.in. w dziedzinie klimatu.
Eurostat opublikował raport „Zrównoważony rozwój w Unii Europejskiej”. Jest to sprawozdanie monitorujące z postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju w kontekście UE – wydanie z 2023 r. Po raz pierwszy w sprawozdaniu przeanalizowano krótkoterminowy wpływ obecnych kryzysów na cele zrównoważonego rozwoju. Uwzględniono przy tym również kryzys energetyczny w kontekście wojny Rosji przeciwko Ukrainie oraz „wstrząsy” wtórne po pandemii. Sprawozdanie zawiera ponadto rozdział z dogłębną analizą skutków ubocznych konsumpcji w UE dla pozostałych części świata.
– Pandemia wyolbrzymiła pewne aspekty społeczne. Jednak w jej trakcie – przynajmniej w kwestiach regulacyjnych zadziało się wiele pozytywnego, szczególnie jeżeli chodzi o wprowadzanie międzynarodowych polityk klimatycznych – ocenia Małgorzata Greszta, liderka Kampanii 17 celów.
Z raportu wynika, że w ciągu ostatnich pięciu lat UE poczyniła znaczący progres w realizacji większości celów. Jest to efekt priorytetowych programów komisji takich jak: Europejski Zielony Ład, 8. unijny program działań w zakresie środowiska, Plan działania na rzecz Europejskiego filaru praw socjalnych. Dane pokazują, postępy UE w realizacji wielu celów społeczno-gospodarczych, natomiast nie wystarczające zmiany zaszły w dziedzinie środowiska.
Agenda 2030: dwa lata, które spowolniły postęp
Raport Eurostatu obejmuje ostatnie 5 lat. Jednak, jeżeli weźmiemy pod uwagę ostatni okres, to sprawy nie wyglądają już tak różowo
– Od trzech lat widać, że świat jest w stagnacji. Nie idziemy do przodu jeżeli chodzi o realizację agendy. To widać szczególnie w odniesieniu do dziesięciu najbardziej zaawansowanych krajów, które w latach 2016 – 2022 łącznie tylko o trzy punkty procentowe podniosły swoje wyniki – komentuje Małgorzata Greszta.
Najważniejsze ustalenia
Ze sprawozdania wynika, że w ciągu ostatnich pięciu lat UE poczyniła znaczne postępy w realizacji trzech celów zrównoważonego rozwoju. Z kolei umiarkowane w przypadku większości pozostałych. Największe zmiany nastąpiły w promowaniu wzrostu gospodarczego i godnej pracy (cel 8), w ograniczeniu ubóstwa (cel 1) i poprawie równouprawnienia płci (cel 5).
Jeśli chodzi o tendencje w obszarach odpowiedzialnej konsumpcji i produkcji (cel 12), zrównoważonych miast i społeczności (cel 11), życia pod wodą (cel 14), „zero głodu” (cel 2), czystej wody i urządzeń sanitarnych (cel 6) oraz przystępnej cenowo i czystej energii (cel 7), postępy były umiarkowane.
Większych zmian oczekuje się w przypadku trzech celów – działania w dziedzinie klimatu (cel 13), życie na lądzie (cel 15) i partnerstwa globalne (cel 17). Dlatego, że państwa członkowskie UE powinny realizować ambitniejsze cele środowiskowe określone na szczeblu unijnym. Jeśli chodzi o działania w dziedzinie klimatu (cel 13), UE wyznaczyła bardzo ambitne i bezprecedensowe cele klimatyczne na 2030 r. Wporównaniu z dotychczasowymi działaniami będą wymagać wzmożonych zmian.
W zestawieniu państw realizujących 17 celów zrównoważonego rozwoju „Sustainable Development Report 2023” Polska znalazła się na 9. miejscu (na 166 państw poddanych ocenie). Wypadliśmy o 11 punktów lepiej niż średnia krajów OECD. Nasz kraj osiągnął najlepsze wyniki w zakresie:
- wyeliminowania ubóstwa (SDG 1),
- czystej wody i warunków sanitarnych (SDG 6),
- innowacyjności, przemysłu i infrastruktury (SDG 9),
- partnerstwa na rzecz celów (SDG 17).
Jednak wyzwaniem dla Polski pozostają nadal cele związane z:
- eliminacją głodu (SDG2),
- zrównoważonymi miastami i społecznościami (SDG11),
- odpowiedzialną produkcją i konsumpcją (12),
- działaniami na rzecz klimatu (SDG 13),
- pokojem, sprawiedliwością i silnymi instytucjami (SDG16).
– Przytoczone dane pokazują, że wiele dobrego w naszym kraju się wydarzyło, sporo się dzieje. Zainteresowanie Celami Zrównoważonego Rozwoju i zrozumienie dla ich realizacji rośnie, jednak wciąż przed nami ogromne wyzwania szczególnie w obszarach środowiskowych. Tam postęp jest zdecydowanie za wolny a deklaracje biznesu nie idą w parze z ambitnymi działaniami – mówi Małgorzata Greszta.
Szczególnie newralgicznym wydaje się cel 12, czyli odpowiedzialna produkcja i konsumpcja. To jeden z bardziej złożonych obszarów, gdyż wymaga aktywności zarówno po stronie konsumenckiej, jak i biznesu dostarczającego produkty czy usługi.
– W tym roku kampania koncentruje się na celu 12. Tu jest naprawdę wiele rzeczy do zrobienia. Postęp w tym obszarze wymaga współpracy pomiędzy biznesem a konsumentami. Z jednej strony trzeba zmienić model produkcji, zamykać obieg zarówno samych produktów, jak i ich opakowań czy powstających w wyniku konsumpcji odpadów. Z drugiej przed nami olbrzymia praca jeżeli chodzi o zmianę nawyków konsumenckich. Bez odpowiedniej edukacji ludzie po prostu nie zaakceptują tej zmiany a jest ona bardzo potrzebna. Konsekwencje nadmiernego zużycia zasobów odczujemy wszyscy – konkluduje Małgorzata Greszta.
