by 
Polska należy do grona państw, które stosunkowo skutecznie włączają kobiety do rynku pracy. W wielu aspektach nasz kraj radzi sobie lepiej niż część wysoko rozwiniętych gospodarek Europy Zachodniej. Jednocześnie jednak pojawia się nowe ryzyko – rosnąca luka w korzystaniu z technologii opartych na sztucznej inteligencji. Jeśli Polki nie zmniejszą 16-procentowej różnicy w adopcji narzędzi AI względem mężczyzn, obecny pozytywny trend w kierunku równości ekonomicznej może zostać zahamowany przez technologiczną transformację rynku pracy.
Polska wśród liderów ograniczania nierówności dochodowych
Na tle wielu krajów europejskich Polska wyróżnia się stosunkowo niską różnicą dochodów między kobietami i mężczyznami. Podczas gdy w takich gospodarkach jak Niemcy czy Szwajcaria strukturalne różnice dochodowe przekraczają 20 proc., Polska ma realną szansę ograniczyć roczną lukę dochodową do poziomu poniżej 10 proc. jeszcze przed końcem stulecia.
Eksperci wskazują jednak, że utrzymanie tego kierunku wymaga dalszych działań. Kluczowe znaczenie ma m.in. aktywizacja zawodowa starszych kobiet, których okres aktywności zarobkowej bywa krótszy. Wydłużenie ich obecności na rynku pracy mogłoby przynieść podwójne korzyści – zwiększyć ich bezpieczeństwo finansowe i jednocześnie ograniczyć odpływ doświadczonych pracownic z gospodarki.
Rynek pracy w Polsce pozostaje „ciasny”
Znaczenie pełniejszego wykorzystania potencjału kobiet rośnie także w kontekście niedoborów kadrowych.
Wyrównywanie szans kobiet to także kwestia ekonomiczna – lepszego wykorzystania potencjału połowy społeczeństwa dla dobra nas wszystkich. Pomijając kwestie ideologiczne możemy skupić się na usuwaniu przeszkód w pełniejszym wykorzystaniu potencjału kobiet w Polsce – zauważa Sławomir Bąk, dyrektor zarządzający ds. oceny ryzyka, likwidacji szkód i windykacji w Allianz Trade w Polsce.
Według danych za lata 2024–2025 wskaźnik wolnych miejsc pracy w Polsce wynosi ok. 0,9 proc. To znacznie mniej niż średnia unijna – różnica sięga około 1,9 pkt. proc. Oznacza to, że polski rynek pracy jest relatywnie „ciasny”: większość dostępnych zasobów ludzkich jest już wykorzystana, a przedsiębiorstwa coraz częściej zmagają się z niedoborem pracowników.
Potrzebne większe wsparcie dla elastycznej pracy
W ostatnich latach wprowadzono szereg instrumentów wspierających rodziny – od świadczeń na dzieci po rozwój infrastruktury opieki przedszkolnej i żłobkowej. Mimo tego eksperci wskazują, że nadal brakuje rozwiązań umożliwiających kobietom łatwiejsze łączenie obowiązków rodzinnych z rozwojem zawodowym.
Jednym z największych wyzwań pozostaje niski udział pracy w niepełnym wymiarze godzin. W Polsce z takiej formy zatrudnienia korzysta jedynie około 7 proc. kobiet – to jeden z najniższych wskaźników w globalnych.
Rozwój elastycznych form pracy mógłby umożliwić kobietom zarówno kontynuowanie aktywności zawodowej, jak i podnoszenie kwalifikacji. Warunkiem jest jednak, aby praca w niepełnym wymiarze nie oznaczała gorszych warunków wynagrodzenia, ograniczonego dostępu do awansu czy niższych świadczeń emerytalnych.
Edukacja finansowa i kompetencje technologiczne
Raport Allianz Trade podkreśla, że finansowe równouprawnienie kobiet zależy nie tylko od poziomu wynagrodzeń. Równie istotne są trzy inne obszary:
1. Czas pracy i system wsparcia
Potrzebne jest większe wsparcie dla pracy w niepełnym wymiarze oraz lepsza rekompensata w systemie emerytalnym za okresy urlopów macierzyńskich.
2. Edukacja finansowa
Zarządzanie kapitałem, inwestowanie czy planowanie emerytalne nie powinny być postrzegane jako domena jednej płci. Podnoszenie kompetencji finansowych kobiet zwiększa ich niezależność ekonomiczną.
3. Odwaga technologiczna
Największym wyzwaniem przyszłości może okazać się luka w korzystaniu z nowych technologii. Kobiety rzadziej niż mężczyźni sięgają po narzędzia oparte na sztucznej inteligencji. To w dłuższej perspektywie może pogłębić różnice kompetencyjne na rynku pracy.
Opieka nad dziećmi – także po godzinach
Eksperci wskazują również, że rozwój opieki instytucjonalnej nad dziećmi powinien wykraczać poza standardowe godziny pracy szkół i przedszkoli.
Rozbudowa oferty zajęć pozalekcyjnych – edukacyjnych, sportowych czy rozwojowych – mogłaby znacząco ułatwić kobietom podejmowanie pracy lub dokształcanie się.
Takie rozwiązania wspierałyby nie tylko rozwój zawodowy kobiet i ich dochody, ale również zwiększały potencjał całej gospodarki.
Niewykorzystany potencjał
W warunkach starzenia się społeczeństwa i niedoboru pracowników pełniejsze wykorzystanie potencjału zawodowego kobiet staje się jednym z kluczowych wyzwań rozwojowych Polski.
Jeśli krajowi uda się jednocześnie utrzymać korzystne trendy w ograniczaniu luki dochodowej oraz zwiększyć kompetencje technologiczne kobiet, Polska może w najbliższych dekadach znaleźć się w europejskiej czołówce pod względem równości ekonomicznej i efektywności rynku pracy.
