by 
Polska szykuje się do zmian w systemie gospodarowania zużytymi oponami. Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozpoczęło prekonsultacje projektu, który ma dostosować krajowe przepisy do unijnych zasad gospodarki o obiegu zamkniętym. Branża recyklingowa popiera kierunek reform, ale apeluje o wzmocnienie systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta i priorytet dla recyklingu nad spalaniem.
Resort klimatu prowadzi prekonsultacje dotyczące rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Dla opon pneumatycznych proponuje zwiększenie poziomu odzysku do 95 proc., w tym co najmniej 50 proc. recyklingu. Celem jest dostosowanie prawa do współczesnych technologii i zasad gospodarki o obiegu zamkniętym.
Zmiany obejmą też opony pełne. Dla nich planuje się wprowadzenie minimalnych poziomów odzysku i recyklingu – odpowiednio 80 i 40 proc. Resort zapowiada również aktualizację stawek opłaty produktowej zgodnie z decyzjami Komisji Europejskiej. Klasyfikację PKWiU zastąpi unijna nomenklatura CN.
Aktualna sytuacja rynku
Wartość rynku opon w Unii Europejskiej sięga 45 miliardów euro. Polska należy do największych rynków zbytu w regionie. W 2023 roku wprowadzono do obrotu około 360 tys. ton opon. Krajowa produkcja pokrywa jedynie część zapotrzebowania. Opony są kluczowym elementem bezpieczeństwa transportu drogowego. Ich stan techniczny wymaga regularnej kontroli i wymiany po zużyciu lub uszkodzeniu. Zazwyczaj okres użytkowania nie przekracza 10 lat.
Coraz większa liczba zużytych opon wymaga właściwego zagospodarowania. Mimo rozwoju technologii recyklingu, obieg surowców nadal jest niepełny. Wpływa na to niska świadomość ekologiczna i brak przepisów wspierających wykorzystanie recyklatów. W Polsce istnieją technologie wykorzystania granulatu gumowego w budownictwie drogowym. Skala ich zastosowania pozostaje jednak ograniczona. Granulat mógłby też zastępować kauczuk pierwotny przy bieżnikowaniu opon, co zmniejszyłoby emisje i koszty produkcji.
ROP dla zużytych opon: ograniczenia obecnego systemu
System rozszerzonej odpowiedzialności producenta działa w Polsce od 2002 roku. Jego skuteczność jest jednak niewielka. Brakuje wiarygodnych danych i obowiązkowych poziomów odzysku. Dla opon pneumatycznych wynoszą one zaledwie 75 proc. dla odzysku i 15 proc. dla recyklingu. Z obowiązku wyłączone są opony pełne oraz te sprowadzane z używanymi pojazdami. Nie obejmuje ich także opłata produktowa.
Znaczna część zużytych opon trafia do pieców cementowych zamiast do recyklingu. Luki w przepisach sprzyjają szarej strefie i powstawaniu dzikich wysypisk. Szacuje się, że nawet dwa miliony opon rocznie pozostają poza ewidencją.
ROP dla zużytych opon: postulaty branży
PSRO od lat apeluje o aktualizację przepisów i pełną ewidencję opon wprowadzanych na rynek. Proponuje też podniesienie poziomu recyklingu do 50 proc. Takie rozwiązanie pozwoliłoby lepiej wykorzystać krajowe moce recyklingowe i ograniczyć emisję gazów cieplarnianych. Recykling jednej tony opon zamiast ich spalania zmniejsza emisję CO₂ o 700 kilogramów.
PSRO pozytywnie ocenia propozycje resortu dotyczące zwiększenia poziomów odzysku i recyklingu oraz objęcia obowiązkami opon pełnych. Popiera także waloryzację opłaty produktowej i wprowadzenie do ustawy hierarchii postępowania z odpadami. Odzysk energetyczny powinien dotyczyć jedynie opon, które nie nadają się do recyklingu. Stowarzyszenie wspiera też wprowadzenie klasyfikacji CN zamiast PKWiU.
PSRO postuluje jednak, by nowelizacja objęła dodatkowe rozwiązania zgodne z unijnymi kierunkami. Kluczowa jest zasada pierwszeństwa recyklingu przed spalaniem, zgodna z art. 4 dyrektywy 2008/98/WE. Spalanie opon lub ich części powinno być dopuszczalne tylko wtedy, gdy recykling jest niemożliwy z powodów jakościowych, na przykład przy oponach mocno zanieczyszczonych.
Stowarzyszenie rekomenduje także uszczelnienie ewidencji opon sprowadzanych z używanymi pojazdami. Proponuje obowiązek deklarowania liczby opon przy rejestracji pojazdu lub w procedurach akcyzowych. Zdaniem PSRO takie rozwiązanie ograniczyłoby szarą strefę i zapewniło pełną kontrolę nad rynkiem.
Rynek opon w Polsce stoi dziś na rozdrożu. Z jednej strony mamy ogromny potencjał technologiczny i przedsiębiorców gotowych do zagospodarowania zużytych opon. Z drugiej wciąż funkcjonujemy w ramach przepisów, które zatrzymały się kilkanaście lat temu. Z zadowoleniem przyjmujemy kierunek zmian i apelujemy, by nowelizacja realnie wzmocniła system rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Potrzebujemy jasnych zasad, pełnej ewidencji i priorytetu dla recyklingu nad spalaniem. Tylko wtedy Polska może stać się przykładem nowoczesnej, odpowiedzialnej gospodarki o obiegu zamkniętym – mówi Andrzej Kubik, wiceprezes Polskiego Stowarzyszenia Recyklerów Opon.
PSRO zapowiada publikację nowego raportu o dysfunkcjach systemu recyklingu zużytych opon w Polsce. Dokument ukaże się w listopadzie 2025 roku i przedstawi aktualne dane o rynku, rekomendacje dla ustawodawcy oraz kierunki rozwoju branży recyklingowej.
