by 
Wilno ma ambitny plan, by do 2030 roku osiągnąć neutralność klimatyczną. Służy temu m.in. Plan Działania dla Zielonego Miasta (Green City Action Plan (GCAP)) Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, w którego opracowywanie zaangażowany był zespół polskich ekspertów. Przyjęta strategia ma stać się drogowskazem w transformacji Wilna w zrównoważone, przyjazne mieszkańcom i środowisku miasto.
Wilno, jako pierwsza stolica krajów bałtyckich, dołączyło do programu Green Cities. Miasto podjęło zdecydowane kroki w kierunku osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2030 roku.
– Wilno znajduje się dziś w kluczowym momencie swojej transformacji – decyzje podejmowane teraz będą miały realny wpływ na przyszłość miasta i jego mieszkańców. Przygotowany plan działań to praktyczne narzędzie, które wyznacza kierunek zrównoważonego rozwoju na kolejne lata. Cieszymy się, że jako polski zespół mogliśmy wykorzystać nasze doświadczenie zdobyte przy tworzeniu podobnych strategii dla Warszawy czy Wałbrzycha – mówi Stefan Obłąkowski, Lider zespołu Water i Environment w Arup.
Jak polscy projektanci zmieniają Wilno?
W ramach opracowania Planu Działań dla Zielonego Miasta Wilna uporządkowano i zintegrowano rozproszone dane środowiskowe i sektorowe, które Wilno gromadziło w ostatnich latach. Eksperci pomogli także zdefiniować cele strategiczne miasta. Nie tylko w kontekście klimatycznym, ale również społecznym i gospodarczym. Zespół przeprowadził konsultacje, w których uczestniczyli przedstawiciele m.in. środowisk akademickich, sektora prywatnego, organizacji pozarządowych czy administracji miejskiej. Przeanalizował także scenariusze działań w sektorach miejskich, takich jak: energetyka, transport, gospodarka odpadami, budownictwo czy ochrona bioróżnorodności, biorąc pod uwagę m.in. dane dla ponad 130 różnych wskaźników.
Równolegle zespół opracował dla Wilna plan inwestycyjny w unijnym programie Miejski Kontrakt Klimatyczny (Climate City Contract (CCC)). Dzięki spójnemu podejściu oba dokumenty – GCAP i CCC –zintegrowano w jedną, ujednoliconą mapę transformacji miasta, obejmującą zarówno cele klimatyczne, jak i konkretne środki ich realizacji. To kompleksowe podejście umożliwiło Wilnu uzyskanie prestiżowego unijnego wyróżnienia EU Mission Label, potwierdzającego zaawansowanie i realność planów transformacyjnych.
– Opracowując plany działania miast zawsze staramy się łączyć dane i strategie z realnymi potrzebami mieszkańców. W przypadku Wilna szczególnie zależało nam, aby przygotowany plan nie tylko wspierał realizację celów klimatycznych, ale również wzmacniał lokalne wspólnoty i przekładał się na realną poprawę jakości życia. Efektem naszej pracy jest więc nie tylko kompleksowy dokument strategiczny, ale również wzmocnienie instytucji miejskich, rozwój dialogu społecznego i gotowy plan inwestycyjny. GCAP stał się dla Wilna długofalowym narzędziem, które integruje cele środowiskowe z planowaniem przestrzennym, mobilnością i dobrostanem mieszkańców – mówi Katarzyna Solarek-Pancic z Arup.
Wilno staje się coraz bardziej zielone
Wilno już się zmienia, a samorząd podkreśla zarówno postęp, jak i gotowość do dalszych zmian.[1] Miasto już teraz może pochwalić się ograniczeniem emisji gazów cieplarnianych m.in. poprzez rozwój odnawialnych źródeł energii i modernizację systemów grzewczych. Strategia Wilna opiera się również na aktywnym włączaniu mieszkańców w proces transformacji. Miasto inwestuje w technologie wspierające partycypację obywatelską, m.in. aplikacje umożliwiające realny wpływ na decyzje dotyczące urbanistyki i ochrony środowiska.[2] Do kluczowych inicjatyw należy także m.in. Umowa o zmianach klimatu, która łączy lokalne instytucje, sektor prywatny i organizacje społeczne we wspólnym zobowiązaniu do osiągnięcia neutralności klimatycznej. Stolica Litwy realizuje również program wspierający oddolne inicjatywy społecznościowe oraz testuje strefy niskoemisyjne, mające poprawić jakość powietrza i mobilność w przestrzeni miejskiej.
[1] https://netzerocities.eu/2025/05/02/we-cant-act-alone-on-meaningful-climate-action/
[2] https://environment.ec.europa.eu/topics/urban-environment/european-green-capital-award/winning-cities/vilnius-2025_en
