by 
Jakość powietrza w całej Europie stale się poprawia. Jednak z analizy Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) za lata 2023 i 2024, konieczne będą dodatkowe środki w celu poprawy sytuacji, zwłaszcza w miastach. Jest to związane z obecnymi normami UE, a także niedawno uzgodnionymi przyszłymi normami jakości powietrza do 2030 r.
Najnowsze dane zebrane ze stacji monitorujących wykazały, że normy UE spełniono w odniesieniu do drobnego pyłu zawieszonego (PM2,5 – 99 proc. stacji) i dwutlenku azotu (NO2 – 98 proc. stacji). Mimo to, poziomy zalecane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) nie są powszechnie przestrzegane w Europie. Zanieczyszczenie powietrza pozostaje największym środowiskowym zagrożeniem dla zdrowia w regionie. Powoduje choroby, obniża jakość życia i prowadzi do zgonów, którym można by było zapobiec.
Przeanalizowane 2 lata
Raport EEA o stanie jakości powietrza w 2025 r. zawiera najnowsze oficjalne dane (z ostatnich dwóch lat) dotyczące poziomów kluczowych zanieczyszczeń powietrza w Europie. Porównano w nim stężenia z obecnymi i przyszłymi (2030) unijnymi normami oraz wytycznymi WHO dotyczącymi jakości powietrza.
Zmieniona dyrektywa UE w sprawie jakości powietrza znacznie zaostrza te normy, dostosowując je ściślej do zaleceń WHO. Tegoroczny raport zawiera również analizę najnowszych danych w odniesieniu do rygorystycznych norm UE, które muszą zostać spełnione do 2030 roku. Ta wstępna analiza ma na celu wskazanie obecnej odległości do celu i nie jest oceną zgodności.
Zagrożenie dla zdrowia
Jakość powietrza w Europie uległa znacznej poprawie w ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci w odniesieniu do większości zanieczyszczeń. Jednak nadal istnieją lokalizacje w całej UE, w których stężenia zanieczyszczeń przekraczają obecne normy UE i są powyżej bardziej rygorystycznych wartości wytycznych WHO.
Najważniejsze z tych zanieczyszczeń to drobny pył zawieszony (PM2.5). Od 2011 r. wszystkie kraje zmniejszyły narażenie ludności miejskiej na cząstki PM2,5, najbardziej szkodliwe z punktu widzenia zdrowia. Jednak zdecydowana większość (94 proc.) populacji miejskiej UE nadal jest narażona na stężenia PM2,5 przekraczające wartości zalecane przez WHO. To podkreśla potrzebę podjęcia dodatkowych działań w celu zmniejszenia związanego z tym ryzyka dla zdrowia.
W porównaniu z poziomami zalecanymi przez WHO, liczba miejsc monitorowania w 2023 r., w których jakość powietrza jest uważana za bezpieczną dla zdrowia, była stosunkowo niska. Szczególnie w przypadku PM2,5 i ozonu. Ryzyko wpływu na zdrowie związane z tymi zanieczyszczeniami obejmuje choroby układu oddechowego i sercowo-naczyniowego.
Raport EEA stwierdza, że osiągnięcie niedawno zmienionych limitów UE, wymaganych do 2030 r., pomoże zmniejszyć ten negatywny wpływ na zdrowie i zbliżyć poziomy jakości powietrza do wartości zalecanych przez WHO w nadchodzących latach.
Postęp w kierunku bardziej rygorystycznych przepisów UE do 2030 r.
Analiza wykazała, że większość stacji monitorujących zanieczyszczenie powietrza w 2023 r. już spełniała normy na 2030 r. dla wszystkich zanieczyszczeń. W szczególności dla dwutlenku azotu, gdzie ponad 70 proc. stacji miało stężenia poniżej norm.
W przypadku drobnego pyłu zawieszonego (PM2,5) mniejsza liczba stacji spadła poniżej rocznej wartości granicznej 2030. Mimo to, prawdopodobnie potrzebne będą dodatkowe środki w celu poprawy jakości powietrza. Zwłaszcza dotyczy to miast.
Kontekst
Raport EEA jest pierwszym z pakietu EEA „Jakość powietrza w Europie 2025”. Jeszcze w tym roku EEA opublikuje uzupełniający briefingi dotyczące emisji zanieczyszczeń powietrza oraz wpływu zanieczyszczenia powietrza na zdrowie ludzi. Obejmuje to szacunki przedwczesnych zgonów i złego stanu zdrowia, które można przypisać złej jakości powietrza.
Więcej informacji
Europejski Indeks Jakości Powietrza (The European Air Quality Index) dostarcza aktualnych informacji na temat jakości powietrza w całej Europie. Umożliwia obywatelom sprawdzenie poziomu zanieczyszczenia powietrza w ich regionie w czasie zbliżonym do rzeczywistego.
