by 
Z początkiem października weszła w życie nowelizacja ustawy o odnawialnych źródłach energii. Wprowadza ona długo oczekiwane zmiany w zakresie rozliczania energii pochodzącej z OZE przez wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe. Czy to wystarczy, by nadać impuls do zapełnienia dachów budynków wielorodzinnych fotowoltaiką?
Pod koniec 2021 roku w ustawie o odnawialnych źródłach energii wprowadzono pojęcie prosumenta zbiorowego. Miało ono na celu promowanie rozwoju OZE oraz zachęcanie mieszkańców wspólnot i budynków wielorodzinnych do aktywnego uczestnictwa w produkcji i zużyciu energii elektrycznej. Za prosumenta zbiorowego można było uznać mieszkańców wspólnot i budynków wielorodzinnych, którzy mogli zainstalować panele PV na dachach budynków i, zmniejszyć tym samym rachunki za prąd. Do tej pory rozliczenia realizowane były poprzez konto prosumenckie – rodzaj depozytu, w ramach którego rachunek za energię elektryczną pomniejszano o wygenerowane przez prosumenta nadwyżki. Miał być to istotny krok w kierunku bardziej ekologicznego i efektywnego wykorzystania z energii pochodzącej z instalacji PV. Dotychczasowe zasady obowiązywały do końca września 2023 roku.
Zyski z fotowoltaiki zasilą fundusz remontowy
Wraz z początkiem października 2023 roku wcielono w życie nowelizację ustawy o odnawialnych źródłach energii. Najważniejszą zmianą w stosunku do poprzednich zapisów ustawy jest wprowadzenie możliwości wypłaty środków finansowych wygenerowanych przez instalacje fotowoltaiczne bezpośrednio na rachunek bankowy. W myśl nowelizacji prosument wytwarzający energię na potrzeby wspólne budynku wielorodzinnego będzie mógł zmienić formę wynagrodzenia z obniżenia rachunku za energię elektryczną na wypłatę wartości energii na wskazany rachunek bankowy. Taka forma rozliczenia niesie ze sobą szereg korzyści dla wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych. Największą jest możliwość relatywnie swobodnego rozporządzania zgromadzonymi środkami finansowymi. Poza już funkcjonującym mechanizmem obniżenia rachunków na podstawie autokonsumpcję w rozliczeniu godzinowym prosument będzie mógł przeznaczyć nadwyżkę pochodzącą z produkcji na pokrycie innych kosztów budynku i opłacić np. fundusz remontowy, rachunki za ciepło lub koszty administracyjne.
Trzeba przyznać, że jest to istotna zmiana dla podmiotów zarządzających budynkami wielorodzinnymi. Już w tym momencie część z nich zdecydowała się na wykorzystanie energii ze słońca w celu obniżenia kosztów. Jednak dopiero nowelizacja ustawy ma szansę rozpocząć słoneczną rewolucję. Warto przypomnieć, że w 2020 r. uruchomiono rządowy program „Słoneczne dachy”. Inicjatywa miała być rządowym wsparciem, kierowanym do spółdzielni mieszkaniowych. Jednak nie odbiła się szerokim echem, wobec ówczesnych deklaracji niezwłocznego wprowadzenia prosumenta lokatorskiego. Trwająca nieco w zawieszeniu branża eksplodowała w zeszłym roku, znacznie zwiększając liczbę montowanych instalacji. Jednak dopiero długo oczekiwana nowelizacja ma szansę przyspieszyć cały proces transformacji.
Prosument lokatorski: panele na poznańskich blokach
Jedną z pierwszych spółdzielni mieszkaniowych, która zdecydowała się na instalację paneli na blokach jest poznańska Spółdzielnia Mieszkaniowa Winogrady. Wyposażyła ona 12 budynków w panele fotowoltaiczne. o łącznej mocy 457 kWp. Warto dodać, że instalacja jest zamontowana na 17-piętrowych wieżowcach.
– Dzięki instalacji spółdzielnia notuje oszczędności na poziomie 60 proc. rocznych kosztów energii w porównaniu z poprzednimi latami. Przy założeniach i realizacji projektu władze spółdzielni wzięły pod uwagę wszystko to, co powinno funkcjonować w świadomości zarządców budynków wielorodzinnych – ekonomię, bezpieczeństwo oraz poprawność techniczną projektu. Tego rodzaju realizacja wskazuje, że przy odpowiednio profesjonalnym podejściu inwestycja może zwrócić się już w okresie 6-7 lat, co przełoży się na zwiększenie zainteresowania instalacjami PV i akceptacją mieszkańców dla decyzji zarządu wspólnoty – komentuje Mariusz Wilk, Country Manager IBC SOLAR Poland.
Kluczowym wobec tego zdaje się być fakt dalszej edukacji branży, która na przykładzie Winogradów przejawia znaczne zainteresowanie inwestycją w fotowoltaikę. W kontekście nowelizacji ustawy dot. prosumenta zbiorowego, która dodatkowo zwiększy rentowność przedsięwzięcia, pojawia się pytanie o dostęp do wiedzy. Także o doświadczenia polskich instalatorów, szczególnie w zakresie budynków wielorodzinnych.
– Poza charakterystyką dachu i bezpieczeństwem z tym związanym, pełną dokumentacją i certyfikacją konstrukcji montażowej, realnymi, europejskimi gwarancjami na panele pojawiają się jeszcze kwestie związane z prowadzeniem tras kablowych, zabezpieczeniem przejść serwisowych na dachu oraz finalnie – komunikacją z mieszkańcami, których świadomość i akceptacja również nie pozostaje bez znaczenia dla końcowej decyzji inwestora – tłumaczy Mariusz Wilk.
