by 
Pod koniec lipca Rada Unii Europejskiej przyjęła ostateczne zapisy AFIR – Alternative Fuel Infrastructure Regulation. Będą one obowiązywały we wszystkich krajach członkowskich Unii. Nowe regulacje to m.in. wytyczne odnośnie do implementacji stacji ładowania i infrastruktury wodorowej wzdłuż korytarzy transportowych UE. Tzw. „transeuropejskiej sieci transportowej” – TEN-T.
Regulacje będą obowiązywały po 6 miesiącach od dnia ogłoszenia. Oznacza to, że kraje takie jak Polska mają ekstremalnie mało czasu na ich implementację. A wyzwań mamy wiele – to m.in. dostępność przyłączy elektroenergetycznych na MOP-ach, a w praktyce ich brak – mówi Krzysztof Burda, Prezes Zarządu Polskiej Izby Rozwoju Elektromobilności (PIRE).
Wytyczne AFIR
AFIR ustanawia m.in.:
- od 2025 r. stacje szybkiego ładowania samochodów osobowych i dostawczych o mocy co najmniej 150 kW muszą być instalowane co 60 km wzdłuż głównych korytarzy transportowych UE, tzw. „transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T)”.
- od 2025 r. co 60 km wzdłuż sieci bazowej TEN-T i co 100 km w ramach sieci kompleksowej (rozszerzonej) TEN-T o minimalnej mocy 350 kW muszą być rozmieszczone stacje ładowania pojazdów ciężarowych, z pełnym pokryciem sieci do 2030 r.
- od 2030 r. we wszystkich węzłach miejskich i co 200 km wzdłuż sieci bazowej TEN-T muszą powstać stacje tankowania wodoru obsługujące zarówno samochody osobowe, jak i ciężarówki.
Wytyczne są zróżnicowane względem sieci bazowej i rozszerzonej TEN-T. Do wymagań ostatecznych będziemy zmierzać stopniowo (kluczowe daty to rok 2025, 2027, 2030). Ma to zapewnić rozwój infrastruktury ładowania zgodny z rozwojem rynku elektromobilności.
– Podczas implementacji AFIR przyłącza dla stacji ładowania odegrają kluczową rolę. Trudności jakie napotykamy to m.in. duża odległość MOP-ów od sieci elektroenergetycznych i konieczność realizacji drogich inwestycji. Projekty te komplikują dodatkowo służebność gruntów, wybór wykonawców, a przede wszystkim ujęcie danej inwestycji w planie rozwoju infrastruktury dystrybucyjnej przez OSD. A mówimy tu o przyłączach na poziomie docelowo 3,4 MW dla samych ciężarówek elektrycznych dla sieci bazowej AFIR – dodaje Marcin Nowak, wiceprezes PIRE.
Transport międzynarodowy
Jednym z głównych skutków oddziaływania AFIR będzie utworzenie infrastruktury ładowania lub tankowania wodorem dla zeroemisyjnych pojazdów ciężarowych. Już teraz transformacja sektora nabiera tempa. Pierwsze projekty już trwają. Skandynawskie, litewskie i szwajcarskie firmy transportowe wdrażają już na szeroką skalę elektryczne ciężarówki budując swoją przewagę konkurencyjną. Obecnie polskie firmy transportowe stanowią dużą część rynku przewozów międzynarodowych w Unii Europejskiej. Szacuje się, że są odpowiedzialne nawet za ok. 30 proc. całości transportu.
– Szybka i skuteczna implementacja infrastruktury ładowania dedykowanej pojazdom ciężarowym będzie istotna w kontekście umożliwienia polskim firmom przesiadki na elektryczne pojazdy ciężarowe. Pozwoli to także na zachowanie istotnej pozycji Polski, jako kraju tranzytowego dla przewoźników z całej Europy. Tu szczególnego znaczenia nabierają nasze drogi łączące północ z południem oraz wschód z zachodem – tłumaczy Krzysztof Burda.
Ponadto zgodnie z zapisami AFIR infrastruktura ładowania dla elektrycznych pojazdów ciężarowych powinna zapewnić moc wyjściową wystarczającą do ładowania pojazdów ciężarowych w czasie przewidzianym prawem na przerwę kierowcy.
Kluczowe węzły miejskie, ładowanie nocne
AFIR wskazuje na istotność uzupełnienia infrastruktury wzdłuż korytarzy TEN-T stacjami ładowania w tzw. węzłach miejskich. Tych, które stanowią punkty docelowe załadunku lub rozładunku towarów oraz mogą stanowić miejsce nocnego postoju pojazdów ciężarowych.
– Tu również kluczową rolę będą odgrywały centra logistyczne, które często spełniają obydwa kryteria. Trzeba jednak pamiętać, że część tej infrastruktury w centrach logistycznych może nie być publicznie dostępna – dodaje Marcin Nowak.
Konieczność zmiany przepisów
Aby umożliwić dynamiczny rozwój rynku, legislacja krajowa musi iść w parze ze zmianami na poziomie Unii Europejskiej. AFIR to tylko część całego pakietu Fit for 55 mającego wpływ na sektor transportu. Już teraz konieczność implementacji pociąga za sobą liczne zmiany w prawie.
– Aby osiągnąć cele AFIR przede wszystkim musimy zaktualizować Krajowe Ramy Rozwoju Elektromobilności i nadać nowe priorytety dla infrastruktury ładowania. Zmiany nie ominą także Ustawy o Elektromobilności. Jest to m.in. rewizja zagadnień dotyczących infrastruktury ładowania, w szczególności w zakresie interoperacyjności, przejrzystości cen metod autoryzacji i płatności bezpośrednich w celu ułatwienia korzystania ze stacji kierowcom pojazdów elektrycznych – podsumowuje Marcin Nowak.
