by 
Większość polskich miast, podobnie jak w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej, wciąż jest daleko od realizacji znanej idei miasta 15-minutowego. Liderem rankingu w Polsce jest Szczecin, który wyprzedził m.in. Bydgoszcz, Lublin, Białystok i Kraków. Warszawa, która lokalnie zamyka zestawienie, znalazła się jednak w regionalnym TOP 3 metropolii, razem z Pragą i Bukaresztem.
W ostatnich latach szczególną popularność zdobyła idea miasta 15-minutowego, oparta na zasadzie, że mieszkaniec miasta powinien mieć dostępne podstawowe, codzienne potrzeby, jak np. praca, szkoła, uczelnia, sklep, placówka medyczna czy miejsca spędzania wolnego czasu, w odległości maksymalnie 15 minut pieszo, rowerem lub transportem publicznym. Taka struktura miasta wiąże się z wygodniejszą, zdrowszą i bardziej zrównoważoną jakością życia. Wiele miast, w tym np. Paryż, zadeklarowało chęć realizacji tej idei.
Jednak badanie przeprowadzone w 9 krajach Europy Środkowo-Wschodniej pokazało, że w aż 48 największych miastach regionu codzienne podróże większości mieszkańców trwają 30 minut lub dłużej. Możliwość dotarcia do wszystkich kluczowych punktów w mieście w kwadrans ma jedynie niewielka część mieszkańców, głównie w mniejszych ośrodkach.
Szczecin liderem wśród polskich miast
Badanie Friendly City Index ujawniło znaczące różnice pomiędzy największymi polskimi miastami. W Warszawie jedynie 15,8 proc. mieszkańców deklaruje, że 15 minut wystarcza im, by dotrzeć do codziennych celów. W Krakowie odsetek ten jest wyższy: 30,30 proc., a we Wrocławiu 26,8 proc.
Najbardziej wyróżnia się Szczecin, gdzie aż 40,6 proc. mieszkańców tego miasta deklaruje, że może dotrzeć do swoich codziennych punktów w 15 minut. Poniewież jest mniejszym miastem, tam odsetek mieszkańców docierających do najważniejszych miejsc w kwadrans jest niższy i wynosi 34,3 proc.
Dane badania pokazały również wyraźne różnice międzypokoleniowe: najmłodsi mieszkańcy polskich miastach docierają do celu najszybciej. Ponad 40 proc. osób w wieku 18-24 lat może dotrzeć do swoich codziennych miejsc w 15 minut. Niestety, w grupie powyżej 65 lat odsetek ten jest dwa razy mniejszy.
Osoby starsze najrzadziej wskazują samochód jako główny środek transportu. Wybiera go codziennie 39 proc. ankietowanych seniorów w Polsce. Jednocześnie aż 74 proc. mieszkańców miast w wieku 34-45 lat zazwyczaj korzysta z samochodu.
– W Polsce osoby starsze najrzadziej wybierają na co dzień samochód i jednocześnie są grupą wiekową najczęściej korzystają z transportu publicznego. A to właśnie ich trasy po mieście zabierają najwięcej czasu. Pokazuje to, że infrastruktura miejska i rozmieszczenie usług nie zawsze odpowiadają na potrzeby najbardziej wrażliwych części społeczności miejskiej – zauważa Martyna Kurkowska, odpowiedzialna za komunikację Bolt w Polsce.
Najsłabszy wynik w regionie
Tworząc Friendly City Index, przeanalizowano wyniki miast regionu z podziałem na wielkość. Badanie wykazało, że w rankingu metropolii Warszawa zajmuje pierwsze miejsce w TOP 3 stolic najbliżej ideału miasta 15-minutowego. W stolicy Polski 15,8 proc. mieszkańców dociera do codziennych celów w kwadrans. Kolejne w zestawieniu były Praga (13,82 proc.) i Bukareszt (13,04 proc.). Najsłabiej w regionie Europy Środkowo-Wschodniej wypadła Ryga, gdzie tylko co dziesiąty mieszkaniec (9,8 proc.) mieści swoje codzienne podróże w kwadransie.
W kategorii dużych miast (500 tys. do 1 mln mieszkańców) również dominują miasta polskie: Kraków (30,30 proc.), Łódź (28,85 proc.) i Wrocław (26,79 proc.).
Z kolei w grupie miast średnich (250–500 tys. mieszkańców) prowadzi Split (44 proc.). Za nim jest Szczecin (40,6 proc.) i Bydgoszcz (37,5 proc.). Dalej Lublin (33,33 proc.) i Białystok (31,9 proc.), a niedaleko za nimi Gdańsk (28,9 proc.).
W kategorii mniejszych miast (100–250 tys. mieszkańców) pierwsze miejsce zajęła chorwacka Rijeka (53,3 proc.). Drugie: Szawle (40,5 proc.), a trzecie rumuńska Brăila (40 proc.).
Najlepsze wyniki w rankingu 15-minutowego miasta uzyskały najmniejsze miasta (do 100 tys. mieszkańców). Przykłady chorwackich Zadaru (53,57 proc.) i Osijeka (47,37 proc.) czy słowackiego Preszowa (47,3 proc.) pokazują, że bardziej kompaktowe miasta pozwalają mieszkańcom szybciej i wygodniej realizować codzienne podróże.
– Choć widzimy tendencję, że mniejsze miasta są wygodniejsze, istnieją też ciekawe wyjątki. Na przykład aż dwóch na pięciu mieszkańców prawie 400-tysięcznego polskiego Szczecina dociera do głównych celów podróży w 15 minut. W rzeczywistości wielkość miasta niekoniecznie jest czynnikiem decydującym – duże miasta również mogą być wygodne do życia – dodaje Kurkowska.
O badaniu
Ranking miasta 15-minutowego, oparty na międzynarodowej ankiecie, to pierwsza inicjatywa w ramach Friendly City Index. Celem indeksu jest ocena miast Europy Środkowo-Wschodniej poprzez analizę wskaźników jakości życia. Brany jest pod uwagę czas codziennych podróży, dostępność terenów zielonych czy infrastruktury dla pieszych i rowerzystów.
Najnowsze badanie przeprowadzono w 2025 roku w dziewięciu krajach: na Litwie, Łotwie, w Estonii, Polsce, Czechach, Słowacji, Ukrainie, Chorwacji i Rumunii.
