by 
Globalny wzrost temperatury, zmiany w intensywności i ilości opadów deszczu, pożary, podnoszenie się poziomu mórz i pojawianie się ekstremalnych zjawisk atmosferycznych, które wcześniej nie miały miejsca – to tylko niektóre z wyzwań, z jakimi musimy się obecnie mierzyć. Kwestie środowiskowe oraz konieczność podjęcia zdecydowanych działań w walce o dobro planety stały się dziś kwestią priorytetową dla każdej branży. Ta myśl przyświecała III edycji konferencji Climate Day organizowanej przez Skanska. Tematem tegorocznego wydarzenia była adaptacja do zmian klimatu, rozpoznawanie ryzyk i poszukiwanie rozwiązań z tym związanych.
Climate Day to okazja do zidentyfikowania i zrozumienia problemów oraz przede wszystkim do poszukania realnych możliwości ich rozwiązania. Konferencja gromadzi ekspertów, którzy dzielą się swoimi, jak i wypracowanymi przez innych pomysłami i najlepszymi praktykami.
Spotkanie rozpoczęła Veronika Themerson, dyrektorka ds. zrównoważonego rozwoju w spółce biurowej Skanska, mówiąc o początkach unijnych ram prawnych w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu. Poruszyła temat międzynarodowych protokołów i porozumień, mających na celu wzrost świadomości w tej kwestii. To m.in. Protokół z Kioto, informujący o tym, jakie gazy powodują globalne ocieplenie, Porozumienie Paryskie, które zakłada uzyskanie neutralności klimatycznej, zarówno przez firmy, osoby fizyczne, jak i całe kraje i gospodarki do 2050 roku, czy Europejski Zielony Ład, czyli ogólnounijne inicjatywy polityczne i nowe przepisy, nakierowujące na zero emisyjność do 2050 roku.
Świadomość zmian klimatycznych jest pierwszym, koniecznym krokiem w kierunku wdrażania rozwiązań, które będą je minimalizować czy też dostosowywać nasze życie do dziejących się już zmian. Skanska, w swojej strategii, skupia się na rozwiązaniach, które ograniczają wpływ na środowisko. Jako firma budowlana chce w możliwie największym stopniu złagodzić swój negatywny wpływ na klimat. Jednocześnie pomóc w tworzeniu środowiska bezpiecznego dla ludzi i odpornego na zmiany klimatu.
Głos w sprawie bezpieczeństwa w kontekście zmian klimatycznych, w tym dostosowaniu budynków mieszkalnych do obecnych wyzwań, zabrał Jarosław Marszałek, dyrektor ds. zrównoważonego rozwoju i innowacji w Skanska Residential Development Europe. Podkreślał, że jest to szczególnie ważne przy zaciąganiu pożyczki na mieszkanie, czy kredytu, który bierze się zazwyczaj na całe życie. Kluczowe jest zapewnienie, że miejsce, w którym żyjemy, jest bezpieczne i odporne na zmiany środowiskowe. Naturalne techniki adaptacyjne stają się coraz ważniejsze i trzeba je uwzględnić w projektach.
A jak wygląda adaptacja budynków w miastach? Przykładowo w Warszawie, jak i w innych polskich miastach, przygotowano strategię adaptacji do zmian klimatu, o której opowiedziała Marta Bugaj z departamentu infrastruktury Urzędu Miasta Warszawy. W dokumencie znalazły się takie działania, jak m.in. budowa zbiorników retencyjnych, stworzenie innowacyjnego systemu sterowania ściekami, rewitalizacja stawu Służewieckiego oraz wprowadzenie aplikacji Milion drzew, dzięki której mieszkańcy Warszawy mogą zaznaczyć, w którym miejscu miasto powinno posadzić drzewa. Jesienne nasadzanie ma być przeprowadzane na podstawie takich właśnie sugestii mieszkańców.
O adaptacji miast opowiadał także Michał Purol z organizacji UNEP-GRID Warszawa. Podkreślił, że miasta mają wyższą absorbcję i retencję ciepła, mniejszą transpirację roślin (czyli czynne parowanie wody z nadziemnych części roślin przez aparaty szparkowe, skórkę i przetchlinki) i parowanie wody z gleby oraz mniejszą penetrację wody. Dzieje się tak, ponieważ miasta są wyspami ciepła, co jest głównie spowodowane dużym pokryciem betonem czy asfaltem, mniejszą ilością zielonej infrastruktury i łatwo nagrzewającymi się powierzchniami. Purol zaznaczył, że należy wprowadzać zmiany, dostosować się do nich i opracować innowacyjne rozwiązania adaptacyjne.
Jako pozytywny przykład budynku innowacyjnego, dostosowanego do klimatu wymienił hotel BREEZE, znajdujący się w Amsterdamie. Jego chłodzenie oparte jest na kanałach miejskich, znajdującymi się pod hotelem, a klimatyzacja wykorzystuje koncept wzgórza termalnego. Powietrze przepływa wewnątrz budynku i pomiędzy jego różnymi częściami. Zarówno meble, jak i wewnętrzna architektura, wykonane są z naturalnych surowców. W budynku znajduje się również kolektor grzewczy, który jest magazynem ciepła i energii. Cały budynek posiada inteligentne i energooszczędne rozwiązania, jest całkowicie cyrkularny i zero-odpadowy. Innym przykładem rozwiązania, które może mieć swoje zastosowanie w miastach, są lasy miejskie, czyli wieżowce z pionowymi ogrodami, drzewami na tarasach i balkonach. Michał Purol spośród rozwiązań wymienił także miejską farmę w Brukseli oraz miasta-gąbki, które zatrzymują więcej wody dzięki zbiornikom zarządzającym przepływem wody i kanałom specyficznej bioróżnorodności, które zatrzymują wodę na tym terenie i pomagają zmniejszyć ryzyko powodzi. Rozwiązanie to można znaleźć w Paryżu, Berlinie oraz Bydgoszczy.
Kolejnym ciekawym przykładem inwestycji opartej na naturalnych rozwiązaniach jest projekt Skanska w Modranach w Pradze. Adresuje on większość zagrożeń klimatycznych, takich jak fale upałów, obfite opady deszczu lub susze, stosując rozwiązania oparte na naturze. Wdrożono tu na przykład zielone dachy, które są połączone z panelami słonecznymi. Udało się też stworzyć przestrzeń zawierającą 18 000 mkw. terenów zielonych, z których 7000 mkw. to łąki zamiast trawników, w celu wspierania lokalnej bioróżnorodności. Ponadto na tym obszarze zostaną posadzone tysiące nowych drzew, a wszystkie z nich będą rodzinnymi gatunkami. Projekt zakłada również, że woda deszczowa z dachów będzie przechowywana w zbiornikach i używana do podlewania otaczającej zieleni, a przestrzenie między budynkami zostaną częściowo pokryte przepuszczalnymi powierzchniami, które pozwolą wodzie przenikać przez glebę.
Swoje niezwykle istotne miejsce w miastach mają drzewa, co podkreślił dr Zbigniew Szkop. Podczas swojego wystąpienia opowiedział o tym, w jaki sposób drzewa mogą wesprzeć nas w przystosowaniu się do zmian klimatycznych. Jedną z wymienionych przez niego zalet drzew jest kontrola emisji dwutlenku węgla, a tym samym – zmniejszenie jego ilości w atmosferze. To z kolei przekłada się na niższe koszty społeczne związane ze zmianami klimatu. Przedstawił on również wyniki badania przeprowadzonego w 2022 roku dotyczącego drzew parkowych w Warszawie. Oszacowano w nim, że roczne korzyści zapewniane przez drzewa w zakresie absorpcji dwutlenku węgla oscylują w okolicach 3 milionów złotych. Kolejną zaletą jest absorpcja wody podczas burz czy ulew, zarówno tej, która pozostaje na liściach, jak i tej, która pochłaniana jest przez korzenie. Pozytywny aspekt sadzenia drzew w mieście to także fakt, że odbijają one promienie słoneczne i zapewniają cień, co przekłada się na oszczędność energii, gdyż nie ma potrzeby włączać klimatyzatorów w pomieszczeniach, ze względu na niższą temperaturę w środku. Podczas swojego wystąpienia Szkop opowiedział o analizie przeprowadzonej w 2022 roku, wraz z badaczami z Berlina. Podczas badania oszacowano, jaki byłby efekt ekonomiczny w zakresie redukcji ciepła, gdyby pokrycie budynków przez korony drzew w Berlinie zwiększone zostało o 10%. W wyniku przeprowadzonej analizy okazało się, że miasto zyskałoby prawie 16 milionów euro rocznie, co pokazuje znaczenie tej usługi ekosystemu i jak wartościowa może ona być.
Trzecia edycja konferencji Climate Day by Skanska przyniosła wiele cennych wniosków i inspiracji dotyczących adaptacji do zmian klimatu. Kluczowym przesłaniem tegorocznej konferencji jest fakt, że nie możemy pozostawać bierni. Musimy działać już teraz, aby lepiej rozpoznawać ryzyka i szukać innowacyjnych rozwiązań, umożliwiających nam przystosowanie się do zmian klimatu, których świadkami jesteśmy już dziś, a które w przyszłości będą odczuwalne dużo bardziej.
Pełne wypowiedzi prelegentów podczas Climate Day by Skanska można znaleźć na stronie internetowej: https://climate-day-by-skanska.gridaly.com/live/sessions/a037434a-9e3c-4abf-960d-ac71e1accf58
